<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0905"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 905 大乘止观法门释要</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 905 大乘止观法门释要</title> <author>明 智旭述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>4卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">905</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">大乘止观法门释要</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00592"> <charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName> <mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping> <mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15470"> <charName>CBETA CHARACTER CB15470</charName> <mapping cb:dec="998510" type="PUA">U+F3C6E</mapping> <mapping type="unicode">U+7CA4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(奥-辨+米)-大+ㄎ]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:44"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0588b" n="0588b"/> <lb ed="X" n="0588b01"/> <lb ed="X" n="0588b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-A 大乘止观序</cb:mulu><head>No. 905-A <lb ed="X" n="0588b03"/><lb ed="R098" n="0872a01"/> 大乘止观序</head> <lb ed="X" n="0588b04"/> <lb ed="X" n="0588b05"/><lb ed="R098" n="0872a02"/><p xml:id="pX55p0588b0501">钱唐胡子浸雲问于华藏单子曰。何谓道。单子曰性 <lb ed="X" n="0588b06"/><lb ed="R098" n="0872a03"/>是也。胡子疑焉曰修可废欤。单子曰。在璞之玉匪剖 <lb ed="X" n="0588b07"/><lb ed="R098" n="0872a04"/>弗见。在矿之金匪炼弗纯。在缠之性匪修弗显。必曰 <lb ed="X" n="0588b08"/><lb ed="R098" n="0872a05"/>性也而可以废修也。彼芸芸者孰无性耶。于是以灵 <lb ed="X" n="0588b09"/><lb ed="R098" n="0872a06"/>峰老人所註南嶽大乘止观授于胡子而告之曰。修 <lb ed="X" n="0588b10"/><lb ed="R098" n="0872a07"/>道之要尽于大乘止观一书。而大乘止观之要尽于 <lb ed="X" n="0588b11"/><lb ed="R098" n="0872a08"/>转无尘智之一言。何也。心也者万法之体也。花严云。 <lb ed="X" n="0588b12"/><lb ed="R098" n="0872a09"/>三界无别法。唯是一心作。首楞严云。诸法所生。唯心 <lb ed="X" n="0588b13"/><lb ed="R098" n="0872a10"/>所现。一切因果世界微尘。因心成体。彼凡夫不了唯 <lb ed="X" n="0588b14"/><lb ed="R098" n="0872a11"/>心之義而为六尘所缚。则六尘尘也。声闻不了唯心 <lb ed="X" n="0588b15"/><lb ed="R098" n="0872a12"/>之義而为四谛所缚。则四谛亦尘也。缘觉不了唯心 <lb ed="X" n="0588b16"/><lb ed="R098" n="0872a13"/>之義而为十二因缘所缚。则十二因缘亦尘也。菩萨 <lb ed="X" n="0588b17"/><lb ed="R098" n="0872a14"/>不了唯心之義而为六度所缚。则六度亦尘也。不寧 <lb ed="X" n="0588b18"/><lb ed="R098" n="0872a15"/>唯是。昔有僧问先德曰撥尘见<persName>佛</persName>时如何。曰<persName>佛</persName>即是 <lb ed="X" n="0588b19"/><lb ed="R098" n="0872a16"/>尘。由是观之。若心外见有纤毫之法。无论若凡若圣 <lb ed="X" n="0588b20"/><lb ed="R098" n="0872a17"/>皆尘也。而抑知夫即心是尘即尘是心也哉。缘论云。 <lb ed="X" n="0588b21"/><lb ed="R098" n="0872a18"/>更无心外法。能与心为缘。悉从自心生。还与心为相。 <lb ed="X" n="0588b22"/><lb ed="R098" n="0872b01"/>良以世出世间诸法唯是一心。苟于此谛了而不疑。 <lb ed="X" n="0588b23"/><lb ed="R098" n="0872b02"/>则取捨情忘驰求心歇而无尘之智转矣。今之时慕 <lb ed="X" n="0588b24"/><lb ed="R098" n="0872b03"/>道者如牛毛。明道者如麟角。执性而废修者恪守无 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0588c" n="0588c"/> <lb ed="X" n="0588c01"/><lb ed="R098" n="0872b04"/>为。执修而废性者罔知本妙。加以游谈不根之徒。目 <lb ed="X" n="0588c02"/><lb ed="R098" n="0872b05"/>不睹三藏之灵文。耳不闻五宗之玄旨。俨为人师如 <lb ed="X" n="0588c03"/><lb ed="R098" n="0872b06"/>盲导瞽。余虽辞而闢之。其如一传众咻。法<g ref="#CB08504">焰</g>智灯危 <lb ed="X" n="0588c04"/><lb ed="R098" n="0872b07"/>若一线。诚能流佈是书。俾知夫寂照者性之体也。止 <lb ed="X" n="0588c05"/><lb ed="R098" n="0872b08"/>观者性之用也。由寂故而起于止。而即以止合乎寂。 <lb ed="X" n="0588c06"/><lb ed="R098" n="0872b09"/>由照故而起于观。而即以观合乎照。是则全性起修 <lb ed="X" n="0588c07"/><lb ed="R098" n="0872b10"/>全修是性。圆悟圆修之道莫详于此。然而以少方便 <lb ed="X" n="0588c08"/><lb ed="R098" n="0872b11"/>疾得菩提则曰转无尘智而<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c0801" n="0588c0801"/><anchor xml:id="beg0588c0801" n="0588c0801"/>已<anchor xml:id="end0588c0801"/>矣。是故修道之要尽 <lb ed="X" n="0588c09"/><lb ed="R098" n="0872b12"/>于大乘止观一书。而大乘止观之要尽于转无尘智 <lb ed="X" n="0588c10"/><lb ed="R098" n="0872b13"/>之一言也。胡子欣然与其仲弟用和･季弟济之幷吴 <lb ed="X" n="0588c11"/><lb ed="R098" n="0872b14"/>子宝林･邵子南崖昆季･姚子三摩谋而付诸梓。而乞 <lb ed="X" n="0588c12"/><lb ed="R098" n="0872b15"/>余言弁其首。爰述胡子相往复之语而为之序。</p> <lb ed="X" n="0588c13"/><lb ed="R098" n="0872b16"/><p xml:id="pX55p0588c1301">乾隆五十四年岁次<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c1301" n="0588c1301"/><anchor xml:id="beg0588c1301" n="0588c1301"/>己<anchor xml:id="end0588c1301"/>酉仲冬之吉富春华藏居士 <lb ed="X" n="0588c14"/><lb ed="R098" n="0872b17"/>单照谨撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0588c15"/> <lb ed="X" n="0588c16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-B</cb:mulu><head>No. 905-B</head> <lb ed="X" n="0588c17"/> <lb ed="X" n="0588c18"/><lb ed="R098" n="0873a01"/><p xml:id="pX55p0588c1801">夫饮百川之泉者须穷其源。攀万木之条者须知其 <lb ed="X" n="0588c19"/><lb ed="R098" n="0873a02"/>本。况<persName>佛</persName>法心灯普照一切。为人天之眼目。作凡圣之 <lb ed="X" n="0588c20"/><lb ed="R098" n="0873a03"/>依归。岂可晦其所由来也。天台智者嗣法于南嶽慧 <lb ed="X" n="0588c21"/><lb ed="R098" n="0873a04"/>思禅师。习止观。尝读法花药王品至善男子是真精 <lb ed="X" n="0588c22"/><lb ed="R098" n="0873a05"/>进是名真法供养<persName>如来</persName>。见灵山一会俨然未散。其师 <lb ed="X" n="0588c23"/><lb ed="R098" n="0873a06"/>歎曰。非汝莫见。非我莫知。由是观之。其师功行岂等 <lb ed="X" n="0588c24"/><lb ed="R098" n="0873a07"/>闲哉。所著甚富。其大乘止观一书。会灵峰藕益旭公 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589a" n="0589a"/> <lb ed="X" n="0589a01"/><lb ed="R098" n="0873a08"/>分以科註。合四卷。名大乘止观释要。岁久淹没。而智 <lb ed="X" n="0589a02"/><lb ed="R098" n="0873a09"/>者大师名满天下。其师著述竟罕人知。此皆饮水不 <lb ed="X" n="0589a03"/><lb ed="R098" n="0873a10"/>穷其源。攀木不知其本故耳。当知智者大师五分法 <lb ed="X" n="0589a04"/><lb ed="R098" n="0873a11"/>身由师所生。灵峰云。重子而轻父斯之谓欤。真寂寺 <lb ed="X" n="0589a05"/><lb ed="R098" n="0873a12"/>苾刍源洪法师遍觅是论。复购得故板。见其残缺悉 <lb ed="X" n="0589a06"/><lb ed="R098" n="0873a13"/>挍正无讹。拟重補刻。适有海寧沉维树先生解囊乐 <lb ed="X" n="0589a07"/><lb ed="R098" n="0873a14"/>助成此勝因。<note place="inline">圆</note>见而随喜。顿忘浅陋。敬为之序。</p> <lb ed="X" n="0589a08"/><lb ed="R098" n="0873a15"/><p xml:id="pX55p0589a0801">道光六年月在太簇人日苾刍尼悟德通圆书于孝 <lb ed="X" n="0589a09"/><lb ed="R098" n="0873a16"/>圆庵之摩诃衍室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0589a10"/> <lb ed="X" n="0589a11"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-C 南嶽大乘止观序</cb:mulu><head>No. 905-C <lb ed="X" n="0589a12"/><lb ed="R098" n="0873b01"/> 南嶽大乘止观序</head> <lb ed="X" n="0589a13"/> <lb ed="X" n="0589a14"/><lb ed="R098" n="0873b02"/><byline cb:type="author">两浙路劝农使兼提点刑狱公事朝奉大</byline> <lb ed="X" n="0589a15"/><lb ed="R098" n="0873b03"/><byline cb:type="author">夫行尙书度支员外郞护军借紫朱頔譔</byline> <lb ed="X" n="0589a16"/><lb ed="R098" n="0873b04"/><p xml:id="pX55p0589a1601">鹤林示灭而来。贤圣应世者非一。咸以六度万行通 <lb ed="X" n="0589a17"/><lb ed="R098" n="0873b05"/>达大智。安住于法界。拔济于群迷。金文宝轴具载于 <lb ed="X" n="0589a18"/><lb ed="R098" n="0873b06"/>诸法之藏。若夫空一切法。证一切性。不于三界现其 <lb ed="X" n="0589a19"/><lb ed="R098" n="0873b07"/>身意。达正觉之真源。显毘卢之实相。则见乎南嶽大 <lb ed="X" n="0589a20"/><lb ed="R098" n="0873b08"/>师之止观也。大师灵山<persName>佛</persName>会之圣众。三世化缘于衡 <lb ed="X" n="0589a21"/><lb ed="R098" n="0873b09"/>岫。密承<persName>佛</persName>旨。亲听法音。总<name role="" type="person">马鸣</name>･龙树之心要。具菩提 <lb ed="X" n="0589a22"/><lb ed="R098" n="0873b10"/>涅槃之了義。故著止观上下二论。遣真妄于一念。明 <lb ed="X" n="0589a23"/><lb ed="R098" n="0873b11"/>体相之无迹。空拳舒手无物可见。则止观之理自是 <lb ed="X" n="0589a24"/><lb ed="R098" n="0873b12"/>而显。寂照其门由是而入。为出世之宗本。作<persName>佛</persName>种之 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589b" n="0589b"/> <lb ed="X" n="0589b01"/><lb ed="R098" n="0873b13"/>导师。不历僧祇直超圣位。嗟夫斯教虽大显示启来 <lb ed="X" n="0589b02"/><lb ed="R098" n="0873b14"/>者。而人世未之普见。流于海外逮五百年。咸平中日 <lb ed="X" n="0589b03"/><lb ed="R098" n="0873b15"/>本国僧寂照以斯教航海而来。复归圣朝。天禧四年 <lb ed="X" n="0589b04"/><lb ed="R098" n="0873b16"/>夏四月。灵隐山天竺教主遵式将示生生之<persName>佛</persName>种。咸 <lb ed="X" n="0589b05"/><lb ed="R098" n="0873b17"/>成上上之勝缘。乃俾刻其文。又复以序为请。重念如 <lb ed="X" n="0589b06"/><lb ed="R098" n="0873b18"/>意称珠<anchor xml:id="nkr_note_add_0589b0601" n="0589b0601"/><anchor xml:id="beg0589b0601" n="0589b0601"/>已<anchor xml:id="end0589b0601"/>还合浦。虚室生白坐见法身。顾钻仰之未 <lb ed="X" n="0589b07"/><lb ed="R098" n="0874a01"/>至。抑称赞之无取。但愿一切信心见者能修。修者能 <lb ed="X" n="0589b08"/><lb ed="R098" n="0874a02"/>证。对诸境而不动。于诸法而无染。一受不退。一得永 <lb ed="X" n="0589b09"/><lb ed="R098" n="0874a03"/>得。尽未来际常与南嶽大师俱生。行<persName>如来</persName>事焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0589b10"/> <lb ed="X" n="0589b11"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-D 南嶽禅师大乘止观原序</cb:mulu><head>No. 905-D <lb ed="X" n="0589b12"/><lb ed="R098" n="0874a05"/> 南嶽禅师大乘止观原序</head> <lb ed="X" n="0589b13"/> <lb ed="X" n="0589b14"/><lb ed="R098" n="0874a06"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天竺寺</name>沙门 遵式 述</byline> <lb ed="X" n="0589b15"/><lb ed="R098" n="0874a07"/><p xml:id="pX55p0589b1501">止观用也。本乎明静。明静德也。本乎一性。性体本觉 <lb ed="X" n="0589b16"/><lb ed="R098" n="0874a08"/>谓之明。觉体本寂谓之静。明静不二谓之体。体无所 <lb ed="X" n="0589b17"/><lb ed="R098" n="0874a09"/>分则明静安寄。体无不备则明静斯在。语体则非一 <lb ed="X" n="0589b18"/><lb ed="R098" n="0874a10"/>而常一。语德乃不二而常二。只分而不分。只一而不 <lb ed="X" n="0589b19"/><lb ed="R098" n="0874a11"/>一耳。体德无改强名为万法之性。体德无住强名为 <lb ed="X" n="0589b20"/><lb ed="R098" n="0874a12"/>万法之本。万法者复何谓也。谓擧体明静之所为也。 <lb ed="X" n="0589b21"/><lb ed="R098" n="0874a13"/>何其然乎。良由无始本觉之明强照。照生而自惑谓 <lb ed="X" n="0589b22"/><lb ed="R098" n="0874a14"/>之昏。无始无住之本随缘。缘起而自乱谓之动。昏动 <lb ed="X" n="0589b23"/><lb ed="R098" n="0874a15"/>既作。万法生焉。捏目空花岂是他物。故云不变随缘 <lb ed="X" n="0589b24"/><lb ed="R098" n="0874a16"/>名之为心。随缘不变名之为性。心。昏动也。性。明静也。 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589c" n="0589c"/> <lb ed="X" n="0589c01"/><lb ed="R098" n="0874a17"/>若知无始即明而为昏。故可了今即动而为静。于是 <lb ed="X" n="0589c02"/><lb ed="R098" n="0874a18"/>圣人见其昏动可即也。明静可复也。故因静以训止。 <lb ed="X" n="0589c03"/><lb ed="R098" n="0874b01"/>止其动也。因明以教观。观其昏也。使其究一念即动 <lb ed="X" n="0589c04"/><lb ed="R098" n="0874b02"/>而静。即昏而明。昏动既息。万法自亡。但存乎明静之 <lb ed="X" n="0589c05"/><lb ed="R098" n="0874b03"/>体矣。是为圆顿。是为无作。是<persName>如来</persName>行。是照性成修。修 <lb ed="X" n="0589c06"/><lb ed="R098" n="0874b04"/>成而用废。谁论止观体显而性泯。亦无明静。豁然谁 <lb ed="X" n="0589c07"/><lb ed="R098" n="0874b05"/>寄。无所名焉。为示物旨归。止成谓之解脱。观成谓之 <lb ed="X" n="0589c08"/><lb ed="R098" n="0874b06"/>般若。体显谓之法身。是三即一。是一即三。如伊三点。 <lb ed="X" n="0589c09"/><lb ed="R098" n="0874b07"/>如天三目。非纵横也。非一异也。是为不思议三德。是 <lb ed="X" n="0589c10"/><lb ed="R098" n="0874b08"/>为大般涅槃也。呜呼。此法自鹤林韬光授大迦葉。迦 <lb ed="X" n="0589c11"/><lb ed="R098" n="0874b09"/>葉授之阿难。阿难而下灯灯相属至第十一<name role="" type="person">马鸣</name>。鸣 <lb ed="X" n="0589c12"/><lb ed="R098" n="0874b10"/>授龙树。树以此法寄言于中观论。论度东夏。独淮河 <lb ed="X" n="0589c13"/><lb ed="R098" n="0874b11"/>慧文禅师解之授南嶽大师。南嶽从而照心。即复于 <lb ed="X" n="0589c14"/><lb ed="R098" n="0874b12"/>性。获六根淸净。位邻乎圣。斯止观之用验矣。我大师 <lb ed="X" n="0589c15"/><lb ed="R098" n="0874b13"/>惜其无闻後代。从大悲心出此数万言。目为大乘止 <lb ed="X" n="0589c16"/><lb ed="R098" n="0874b14"/>观。亦名一乘。亦名曲示心要。分为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589001" n="0589001"/>三卷。初卷开止观 <lb ed="X" n="0589c17"/><lb ed="R098" n="0874b15"/>之解。次卷示止观之行。解行备矣。犹目足焉。俾我安 <lb ed="X" n="0589c18"/><lb ed="R098" n="0874b16"/>安不迁而运到<name role="" type="person">淸凉池</name>。噫斯文也。岁月辽远。因韬晦 <lb ed="X" n="0589c19"/><lb ed="R098" n="0874b17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0589002" n="0589002"/>于海外。道将复行也。果咸平三祀日本国圆通大师 <lb ed="X" n="0589c20"/><lb ed="R098" n="0874b18"/>寂照。锡背<name role="" type="person">扶桑</name>。杯泛诸夏。既登鄮岭。解箧出卷。天竺 <lb ed="X" n="0589c21"/><lb ed="R098" n="0875a01"/>沙门遵式首而得之。度支外郞朱公頔冠首序。出俸 <lb ed="X" n="0589c22"/><lb ed="R098" n="0875a02"/>钱模板廣而行之。大矣哉斯法也。始自西传。犹月之 <lb ed="X" n="0589c23"/><lb ed="R098" n="0875a03"/>生。令复东返。犹日之陞。素影圆辉终环回于我土也。 <lb ed="X" n="0589c24"/><lb ed="R098" n="0875a04"/>因序大略以纪显晦耳。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590a" n="0590a"/> <lb ed="X" n="0590a01"/> <lb ed="X" n="0590a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-E 大乘止观释要自序</cb:mulu><head>No. 905-E <lb ed="X" n="0590a03"/><lb ed="R098" n="0875a06"/> 大乘止观释要自序</head> <lb ed="X" n="0590a04"/> <lb ed="X" n="0590a05"/><lb ed="R098" n="0875a07"/><p xml:id="pX55p0590a0501">大乘者心性之异名也。止观者寂照之异名也。世顾 <lb ed="X" n="0590a06"/><lb ed="R098" n="0875a08"/>離心性别觅大乘。離止观别谈寂照。何异骑牛觅牛。 <lb ed="X" n="0590a07"/><lb ed="R098" n="0875a09"/>丙丁童子求火乎。儒者之道有见而知之。有闻而知 <lb ed="X" n="0590a08"/><lb ed="R098" n="0875a10"/>之。<persName>佛</persName>道亦然。北齐大师悟中论四句偈義。直接龙树 <lb ed="X" n="0590a09"/><lb ed="R098" n="0875a11"/>心印。一传南嶽。再传天台。天台述为摩诃止观等书。 <lb ed="X" n="0590a10"/><lb ed="R098" n="0875a12"/>由是止观法门盛闻于世。顿･渐･不定三法幷圆。乃南 <lb ed="X" n="0590a11"/><lb ed="R098" n="0875a13"/>嶽所示。曲授心要。世皆罔闻。今试细读。实为圆三止 <lb ed="X" n="0590a12"/><lb ed="R098" n="0875a14"/>观总纲。文不繁而義<anchor xml:id="nkr_note_add_0590a1201" n="0590a1201"/><anchor xml:id="beg0590a1201" n="0590a1201"/>已<anchor xml:id="end0590a1201"/>备。独慈雲忏主五百年後序 <lb ed="X" n="0590a13"/><lb ed="R098" n="0875a15"/>而行之。迄今又将五百馀年。微言将绝。予愧不敏。未 <lb ed="X" n="0590a14"/><lb ed="R098" n="0875a16"/>能闻道。姑效盲人摸象述为释要。以助其传。李石兰･ <lb ed="X" n="0590a15"/><lb ed="R098" n="0875a17"/>张孺含二居士集众缘付梓大乘缘起为弁简端。古 <lb ed="X" n="0590a16"/><lb ed="R098" n="0875a18"/>吴藕益沙门智旭谨识。</p> <lb ed="X" n="0590a17"/><lb ed="R098" n="0875b01"/><p xml:id="pX55p0590a1701"><note place="inline">序目皆照流通本所刻。分卷音释依藏本故不同也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0590a18"/> <lb ed="X" n="0590a19"/> <lb ed="X" n="0590a20"/> <lb ed="X" n="0590a21"/><lb ed="R098" n="0875b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目录</cb:mulu><head>目录</head> <lb ed="X" n="0590a22"/><lb ed="R098" n="0875b04"/> <lb ed="X" n="0590a23"/><lb ed="R098" n="0875b05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590a2301"><note place="inline">一</note>单子序</item><item xml:id="itemX55p0590a2305"><note place="inline">二</note>通尼序</item><item xml:id="itemX55p0590a2309"><note place="inline">三</note>朱序</item><item xml:id="itemX55p0590a2312"><note place="inline">四</note>原序</item><item xml:id="itemX55p0590a2315"><note place="inline">五</note>释 <lb ed="X" n="0590a24"/><lb ed="R098" n="0875b06"/>要序</item> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590b" n="0590b"/> <lb ed="X" n="0590b01"/><lb ed="R098" n="0875b07"/><item xml:id="itemX55p0590b0101">释题<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590b0103">初略标大纲</item> <lb ed="X" n="0590b02"/><lb ed="R098" n="0875b08"/><item xml:id="itemX55p0590b0201">二廣作分别<note place="inline">分五</note> <lb ed="X" n="0590b03"/><lb ed="R098" n="0875b09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590b0301">一明止观依止<note place="inline">从第一卷起至第三卷</note></item> <lb ed="X" n="0590b04"/><lb ed="R098" n="0875b10"/><item xml:id="itemX55p0590b0401">二明止观境界<note place="inline">从第三卷起至卷末止</note></item> <lb ed="X" n="0590b05"/><lb ed="R098" n="0875b11"/><item xml:id="itemX55p0590b0501">三明止观体状<note place="inline">从第四卷初起</note></item> <lb ed="X" n="0590b06"/><lb ed="R098" n="0875b12"/><item xml:id="itemX55p0590b0601">四明止观断得<note place="inline">第四卷</note></item><item xml:id="itemX55p0590b0610">五明止观作用</item></list></item> <lb ed="X" n="0590b07"/><lb ed="R098" n="0875b13"/><item xml:id="itemX55p0590b0701">三历事指点</item></list></item></list> <lb ed="X" n="0590b08"/><lb ed="R098" n="0875b14"/><p xml:id="pX55p0590b0801"><note place="inline">前序三篇共五页。卷一三十九页。卷二四十五页。卷三四十一页。卷四六十一页。後序二篇共四页。 <lb ed="X" n="0590b09"/><lb ed="R098" n="0875b15"/>文虽有四卷。修行大要在第四卷止观体状三十页书。其馀前後三卷半文为学者开解决疑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0590b0901" n="0590b0901"/><anchor xml:id="beg0590b0901" n="0590b0901"/>已<anchor xml:id="end0590b0901"/>。</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0590b10"/> <lb ed="X" n="0590b11"/> <lb ed="X" n="0590b12"/> <lb ed="X" n="0590b13"/> <lb ed="X" n="0590b14"/><cb:docNumber>No. 905</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0590b15"/><lb ed="R098" n="0876a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘止观法门释要卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0590b16"/> <lb ed="X" n="0590b17"/><lb ed="R098" n="0876a02"/><byline cb:type="author">明 古吴沙门智旭 述</byline> <lb ed="X" n="0590b18"/><lb ed="R098" n="0876a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0590b1801">夫<persName>佛</persName>祖授受不过以心印心。此心之体即是大乘。 <lb ed="X" n="0590b19"/><lb ed="R098" n="0876a04"/>欲证大乘莫若止观。止则不随妄想而一相永净。 <lb ed="X" n="0590b20"/><lb ed="R098" n="0876a05"/>观则不滞空寂而妙用恒兴。顿了诸法。触处皆通。 <lb ed="X" n="0590b21"/><lb ed="R098" n="0876a06"/>可谓成菩提于弹指。功越僧祇。入法界于微尘。理 <lb ed="X" n="0590b22"/><lb ed="R098" n="0876a07"/>绝分量者也。<g ref="#CB15470">粤</g>自大师曲授之後。韬晦海东。逮夫 <lb ed="X" n="0590b23"/><lb ed="R098" n="0876a08"/>咸平复归之时重辉斯土。不谓延至今时又将置 <lb ed="X" n="0590b24"/><lb ed="R098" n="0876a09"/>诸高阁。习台宗者尙多逐流而迷源。禀异传者寧 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590c" n="0590c"/> <lb ed="X" n="0590c01"/><lb ed="R098" n="0876a10"/>知探本而摄末。自唯暗昧解行俱荒。窃仰灵文饥 <lb ed="X" n="0590c02"/><lb ed="R098" n="0876a11"/>渴方甚。是以辄忘固陋略辨旨归。将释法门大文 <lb ed="X" n="0590c03"/><lb ed="R098" n="0876a12"/>为二。初题目。二入文。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">释题</cb:mulu><p xml:id="pX55p0590c0309" cb:place="inline">△初中又二。初正释题。二出 <lb ed="X" n="0590c04"/><lb ed="R098" n="0876a13"/>师号。今初。</p> <lb ed="X" n="0590c05"/><lb ed="R098" n="0876a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0590c0501">大乘止观法门</p></cb:div> <lb ed="X" n="0590c06"/><lb ed="R098" n="0876a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0590c0601">总题六字。具有能起所起･能依所依･能通所通･能 <lb ed="X" n="0590c07"/><lb ed="R098" n="0876a16"/>由所由･能简所拣･能成所成･能诠所诠･能解所解 <lb ed="X" n="0590c08"/><lb ed="R098" n="0876a17"/>八双十六双義。初能起者。所谓大乘梵语名摩诃 <lb ed="X" n="0590c09"/><lb ed="R098" n="0876a18"/>衍。即是众生自性淸净心。依此能起止观法门。盖 <lb ed="X" n="0590c10"/><lb ed="R098" n="0876b01"/>众生心性本来寂照。由寂義故能起妙止。由照義 <lb ed="X" n="0590c11"/><lb ed="R098" n="0876b02"/>故能起妙观也。二所起者。即止观法门。乃三世诸 <lb ed="X" n="0590c12"/><lb ed="R098" n="0876b03"/><persName>佛</persName>偝尘合觉之要術。良以众生心性本来寂照。然 <lb ed="X" n="0590c13"/><lb ed="R098" n="0876b04"/>但有性德未有修德。不觉念起而有无明。念起便 <lb ed="X" n="0590c14"/><lb ed="R098" n="0876b05"/>成动相。违于本寂。无明便成昧相。违于本照。遂擧 <lb ed="X" n="0590c15"/><lb ed="R098" n="0876b06"/>心性之全体而为阿赖耶识。名为业相。此则全真 <lb ed="X" n="0590c16"/><lb ed="R098" n="0876b07"/>成妄。妄分能所。能名转相。所名现相。三细既呈。六 <lb ed="X" n="0590c17"/><lb ed="R098" n="0876b08"/>粗随具。惑业苦三连环不息。苦极思本。返察苦源 <lb ed="X" n="0590c18"/><lb ed="R098" n="0876b09"/>知苦无性。由于惑业。惑业无性。有而非有唯是一 <lb ed="X" n="0590c19"/><lb ed="R098" n="0876b10"/>心。诸妄永寂名之为止。知无性苦及与惑业。非有 <lb ed="X" n="0590c20"/><lb ed="R098" n="0876b11"/>而有差别万殊。洞明缘起亦唯一心。大用繁兴名 <lb ed="X" n="0590c21"/><lb ed="R098" n="0876b12"/>之为观。此二皆依大乘自性淸净心而得起也。三 <lb ed="X" n="0590c22"/><lb ed="R098" n="0876b13"/>能依者。即是止观。谓由意识能知名義故。闻说诸 <lb ed="X" n="0590c23"/><lb ed="R098" n="0876b14"/>法自性寂静本来无相。但以虚妄因缘非有似有。 <lb ed="X" n="0590c24"/><lb ed="R098" n="0876b15"/>然复有即非有唯是一心。亦无心相可取。如是意 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591a" n="0591a"/> <lb ed="X" n="0591a01"/><lb ed="R098" n="0876b16"/>识能解了故。攀缘永息说名为止。如理观察说名 <lb ed="X" n="0591a02"/><lb ed="R098" n="0876b17"/>为观。当知修止观者则是意识之功能也。四所依 <lb ed="X" n="0591a03"/><lb ed="R098" n="0876b18"/>者。谓以大乘自性淸净心为依止故。依本寂義而 <lb ed="X" n="0591a04"/><lb ed="R098" n="0877a01"/>修于止。依本照義而修于观。当知修止观者必以 <lb ed="X" n="0591a05"/><lb ed="R098" n="0877a02"/>心性为所依也。五能通者。谓止观法门。此复有三。 <lb ed="X" n="0591a06"/><lb ed="R098" n="0877a03"/>以教为门能成闻慧。以行为门能成思慧。以理为 <lb ed="X" n="0591a07"/><lb ed="R098" n="0877a04"/>门能成修慧。是中约分别性以修止观。一往是教 <lb ed="X" n="0591a08"/><lb ed="R098" n="0877a05"/>为门。约依他性以修止观。一往是行为门。约真实 <lb ed="X" n="0591a09"/><lb ed="R098" n="0877a06"/>性以修止观。一往是理为门也。六所通者。谓大乘 <lb ed="X" n="0591a10"/><lb ed="R098" n="0877a07"/>自性淸净心。此亦有三。所谓理乘随乘得乘。一往 <lb ed="X" n="0591a11"/><lb ed="R098" n="0877a08"/>为语。随乘是观门所通。得乘是止门所通。理乘是 <lb ed="X" n="0591a12"/><lb ed="R098" n="0877a09"/>止观不二门所通也。复次大乘亦可名能通。止观 <lb ed="X" n="0591a13"/><lb ed="R098" n="0877a10"/>亦可名所通。以教为乘通至相似止观。以行为乘 <lb ed="X" n="0591a14"/><lb ed="R098" n="0877a11"/>通至分真止观。以理为乘通至究竟止观也。七能 <lb ed="X" n="0591a15"/><lb ed="R098" n="0877a12"/>由者。谓大乘止观。此复三義。大三義者谓大多勝。 <lb ed="X" n="0591a16"/><lb ed="R098" n="0877a13"/>乘三義者谓理随得。止三義者谓止息義･停止義･ <lb ed="X" n="0591a17"/><lb ed="R098" n="0877a14"/>不止止義。观三義者谓观穿義･观达義･不观观義。 <lb ed="X" n="0591a18"/><lb ed="R098" n="0877a15"/>众生现前一念自性淸净心。体绝对待故大。具足 <lb ed="X" n="0591a19"/><lb ed="R098" n="0877a16"/>诸法故多。无法可比故勝。性具三義名理乘。悟达 <lb ed="X" n="0591a20"/><lb ed="R098" n="0877a17"/>三義名随乘。契合三義名得乘。体此三義一心遍 <lb ed="X" n="0591a21"/><lb ed="R098" n="0877a18"/>能。息灭见思尘沙无明幻惑名止息義。安住三谛 <lb ed="X" n="0591a22"/><lb ed="R098" n="0877b01"/>不思议境名停止義。实无能息所息能停所停之 <lb ed="X" n="0591a23"/><lb ed="R098" n="0877b02"/>殊名不止止義。了此一心三義遍能穿彻三惑蔽 <lb ed="X" n="0591a24"/><lb ed="R098" n="0877b03"/>障名观穿義。具知一境三谛平等差别因缘名观 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591b" n="0591b"/> <lb ed="X" n="0591b01"/><lb ed="R098" n="0877b04"/>达義。实无能穿所穿能达所达之殊名不观观義。 <lb ed="X" n="0591b02"/><lb ed="R098" n="0877b05"/>唯此大乘止观能由圆教圆行圆理之门也。八所 <lb ed="X" n="0591b03"/><lb ed="R098" n="0877b06"/>由者。谓大乘法门三千性相俱名为法。即法能通 <lb ed="X" n="0591b04"/><lb ed="R098" n="0877b07"/>复名为门。诸法之性非有･非无･非亦有无･非非有 <lb ed="X" n="0591b05"/><lb ed="R098" n="0877b08"/>无。四句圆離。亡泯淸净。悉昙说之。得具四门四非 <lb ed="X" n="0591b06"/><lb ed="R098" n="0877b09"/>定四。一一圆融。通为止观之所由也。若欲粗点示 <lb ed="X" n="0591b07"/><lb ed="R098" n="0877b10"/>者。约染分分别性修止观是由空门。约染分依他 <lb ed="X" n="0591b08"/><lb ed="R098" n="0877b11"/>性修止观是由有门。约染分真实性修止观是由 <lb ed="X" n="0591b09"/><lb ed="R098" n="0877b12"/>亦有亦空门。约净分三性修止观是由非有非空 <lb ed="X" n="0591b10"/><lb ed="R098" n="0877b13"/>门。亦可约分别性是有门。约依他性是双亦门。约 <lb ed="X" n="0591b11"/><lb ed="R098" n="0877b14"/>真实性是空门。亦可一一性各论四门。以三性咸 <lb ed="X" n="0591b12"/><lb ed="R098" n="0877b15"/>離四句咸得四句说之故也。又修止是由空门。修 <lb ed="X" n="0591b13"/><lb ed="R098" n="0877b16"/>双是由有门。止观双行是由双亦门及双非门。为 <lb ed="X" n="0591b14"/><lb ed="R098" n="0877b17"/>令易解作此分别。得意为言。一门一切门。一切门 <lb ed="X" n="0591b15"/><lb ed="R098" n="0877b18"/>一门。方是所由大乘门也。九能简者。谓大乘二字 <lb ed="X" n="0591b16"/><lb ed="R098" n="0878a01"/>简非诸馀止观法门。十所拣者。谓止观法门有于 <lb ed="X" n="0591b17"/><lb ed="R098" n="0878a02"/>多种。若体真止入空观。但能自度不能度人。不名 <lb ed="X" n="0591b18"/><lb ed="R098" n="0878a03"/>大乘。若方便随缘止出假观。虽能度人不到究竟。 <lb ed="X" n="0591b19"/><lb ed="R098" n="0878a04"/>若二止为方便得入息二边分别止。二观为方便 <lb ed="X" n="0591b20"/><lb ed="R098" n="0878a05"/>得入中道第一義观。一往说是大乘。然次第历别 <lb ed="X" n="0591b21"/><lb ed="R098" n="0878a06"/>则前二不高後一不廣。亦不名大。在因能运至果 <lb ed="X" n="0591b22"/><lb ed="R098" n="0878a07"/>休息复不名乘。今依自性淸净心而为依止。即动 <lb ed="X" n="0591b23"/><lb ed="R098" n="0878a08"/>而静即昏而明。定慧力莊严。以此度众生。尽未来 <lb ed="X" n="0591b24"/><lb ed="R098" n="0878a09"/>际无二际想。方是大乘之止观也。十一能成者。谓 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591c" n="0591c"/> <lb ed="X" n="0591c01"/><lb ed="R098" n="0878a10"/>由妙止观力。克证大乘自性淸净平等一实之心。 <lb ed="X" n="0591c02"/><lb ed="R098" n="0878a11"/>十二所成者。谓本源自性淸净心。大乘无上极果 <lb ed="X" n="0591c03"/><lb ed="R098" n="0878a12"/>为妙止观之所证得。因赅果海果彻因源也。十三 <lb ed="X" n="0591c04"/><lb ed="R098" n="0878a13"/>能诠者。总此六字皆是能诠。大能诠于体相用三 <lb ed="X" n="0591c05"/><lb ed="R098" n="0878a14"/>绝待之義。乘能诠于从因至果自度度他之義。止 <lb ed="X" n="0591c06"/><lb ed="R098" n="0878a15"/>能诠于会妄归真之義。观能诠于即体起用之義。 <lb ed="X" n="0591c07"/><lb ed="R098" n="0878a16"/>法能诠于轨物任持之義。门能诠于就路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0591001" n="0591001"/>通家之 <lb ed="X" n="0591c08"/><lb ed="R098" n="0878a17"/>義。十四所诠者。谓即此字下所显之義。能起吾人 <lb ed="X" n="0591c09"/><lb ed="R098" n="0878a18"/>闻思修慧。十五能解者。谓识心明利故因文得義。 <lb ed="X" n="0591c10"/><lb ed="R098" n="0878b01"/>不同牛羊眼视莫辨旨归。十六所解者。谓名句文 <lb ed="X" n="0591c11"/><lb ed="R098" n="0878b02"/>身是闻慧所行之境。乃至慧力殊勝故则能廣历 <lb ed="X" n="0591c12"/><lb ed="R098" n="0878b03"/>一切六尘诸境。悉于其中得见大乘止观法门也。 <lb ed="X" n="0591c13"/><lb ed="R098" n="0878b04"/>若欲五褈说者。即是以法为名。自性淸净心为体。 <lb ed="X" n="0591c14"/><lb ed="R098" n="0878b05"/>止观为宗。除障得益为用。无上醍醐为相。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0591c1417" cb:place="inline">△二出 <lb ed="X" n="0591c15"/><lb ed="R098" n="0878b06"/>师号。</p> <lb ed="X" n="0591c16"/><lb ed="R098" n="0878b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0591c1601">南嶽思大禅师曲授心要</p></cb:div> <lb ed="X" n="0591c17"/><lb ed="R098" n="0878b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0591c1701">师讳慧思。姓李氏。元魏南豫州武津人也。儿童时 <lb ed="X" n="0591c18"/><lb ed="R098" n="0878b09"/>梦梵僧勉令入。道尝于空冢及移托古城凿穴栖 <lb ed="X" n="0591c19"/><lb ed="R098" n="0878b10"/>身。除乞食缘。昼夜读法花经。顶礼精勤不事寝息。 <lb ed="X" n="0591c20"/><lb ed="R098" n="0878b11"/>久雨湿蒸擧身浮肿。忍心向经忽尔消磨。又梦普 <lb ed="X" n="0591c21"/><lb ed="R098" n="0878b12"/>贤乘白象王摩顶。所摩顶上隐起肉髻。年十五出 <lb ed="X" n="0591c22"/><lb ed="R098" n="0878b13"/>家受具。梦二十四僧为加羯磨圆满戒法。因读妙 <lb ed="X" n="0591c23"/><lb ed="R098" n="0878b14"/>勝定经见赞美禅定。乃遍亲禅学。後谒北齐慧文 <lb ed="X" n="0591c24"/><lb ed="R098" n="0878b15"/>大师咨受口诀。授以观心之法。坐禅达旦遂动八 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592a" n="0592a"/> <lb ed="X" n="0592a01"/><lb ed="R098" n="0878b16"/>触。因见三生行道之迹。夏竟将受岁。放身倚壁豁 <lb ed="X" n="0592a02"/><lb ed="R098" n="0878b17"/>然大悟法花三昧。此後弘通大乘。初河南兖州。次 <lb ed="X" n="0592a03"/><lb ed="R098" n="0878b18"/>郢州。次光州开岳寺。次大苏山。每讲大般若经时。 <lb ed="X" n="0592a04"/><lb ed="R098" n="0879a01"/>为诸恶论师竞以毒药欲断师命。师一心念般若。 <lb ed="X" n="0592a05"/><lb ed="R098" n="0879a02"/>毒即为消。由此发愿造金字大品般若经及法花 <lb ed="X" n="0592a06"/><lb ed="R098" n="0879a03"/>经。造毕制愿文一卷。命弟子智顗代讲。至一心具 <lb ed="X" n="0592a07"/><lb ed="R098" n="0879a04"/>万行。忽有所疑。师曰。如汝疑者。乃大品次第意耳。 <lb ed="X" n="0592a08"/><lb ed="R098" n="0879a05"/>未是法花圆顿旨也。吾昔于夏中一念顿证诸法 <lb ed="X" n="0592a09"/><lb ed="R098" n="0879a06"/>现前。吾既身证不必有疑。顗问所证是十地耶。曰。 <lb ed="X" n="0592a10"/><lb ed="R098" n="0879a07"/>吾一生望入铜轮。以领徒太早损<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1001" n="0592a1001"/><anchor xml:id="beg0592a1001" n="0592a1001"/>己<anchor xml:id="end0592a1001"/>益他。但居铁 <lb ed="X" n="0592a11"/><lb ed="R098" n="0879a08"/>轮耳。後避地居南嶽。登祝融峰遇嶽神会<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1101" n="0592a1101"/><anchor xml:id="beg0592a1101" n="0592a1101"/>棋<anchor xml:id="end0592a1101"/>。神诣 <lb ed="X" n="0592a12"/><lb ed="R098" n="0879a09"/>师曰师何来此。师曰求檀越一座具地。神曰诺。师 <lb ed="X" n="0592a13"/><lb ed="R098" n="0879a10"/>飞锡以定其处<note place="inline">今福严寺是</note>。神曰。师<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1301" n="0592a1301"/><anchor xml:id="beg0592a1301" n="0592a1301"/>已<anchor xml:id="end0592a1301"/>占福地。弟子当 <lb ed="X" n="0592a14"/><lb ed="R098" n="0879a11"/>何所居。师即转一石鼓下。逢平地而止<note place="inline">今嶽君塑像犹在石 <lb ed="X" n="0592a15"/><lb ed="R098" n="0879a12"/>鼓之上</note>。嶽神乞戒。师即为说法要。师将顺世。大集门 <lb ed="X" n="0592a16"/><lb ed="R098" n="0879a13"/>学连日说法苦切寒心。乃曰。若有十人不惜身命 <lb ed="X" n="0592a17"/><lb ed="R098" n="0879a14"/>常修法花･般舟･方等忏悔常坐苦行者。随有所需 <lb ed="X" n="0592a18"/><lb ed="R098" n="0879a15"/>吾自供给。如无此人吾当远去。竟无答者。即展众 <lb ed="X" n="0592a19"/><lb ed="R098" n="0879a16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1901" n="0592a1901"/><anchor xml:id="beg0592a1901" n="0592a1901"/>敛<anchor xml:id="end0592a1901"/>念将入寂。弟子灵辨不觉嚎哭。师诃之曰。恶魔 <lb ed="X" n="0592a20"/><lb ed="R098" n="0879a17"/>出去。众圣相迎。方论受生处。何惊吾耶。即端坐唱 <lb ed="X" n="0592a21"/><lb ed="R098" n="0879a18"/><persName>佛</persName>来迎。合掌而逝。颜色如生异香满室。陈大建九 <lb ed="X" n="0592a22"/><lb ed="R098" n="0879b01"/>年六月二十二日也。寿六十三。夏四十九。师身相 <lb ed="X" n="0592a23"/><lb ed="R098" n="0879b02"/>挺特。耳有重轮。顶有肉髻。牛行象步。不倚不斜。平 <lb ed="X" n="0592a24"/><lb ed="R098" n="0879b03"/>昔御寒唯一艾蒳。缯纩之属一切不受。所居之处 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592b" n="0592b"/> <lb ed="X" n="0592b01"/><lb ed="R098" n="0879b04"/>灵瑞重沓。供物严备甁水自满。有诸天童以为侍 <lb ed="X" n="0592b02"/><lb ed="R098" n="0879b05"/>卫。或现形大小。或寂尔藏身。异香勝迹不可勝记 <lb ed="X" n="0592b03"/><lb ed="R098" n="0879b06"/><note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0592b0301" n="0592b0301"/><anchor xml:id="beg0592b0301" n="0592b0301"/>已<anchor xml:id="end0592b0301"/>上出<name role="" type="person">天台山</name>方外志</note>。今言思大禅师者。後人尊称之辞。言 <lb ed="X" n="0592b04"/><lb ed="R098" n="0879b07"/>曲授心要者。以观心之要不过止观体状。今为遍 <lb ed="X" n="0592b05"/><lb ed="R098" n="0879b08"/>决众疑。故说前後诸文。又初文略说止观義无不 <lb ed="X" n="0592b06"/><lb ed="R098" n="0879b09"/>了。次文廣作分别皆是曲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0592001" n="0592001"/>重开示也。按此法门唐 <lb ed="X" n="0592b07"/><lb ed="R098" n="0879b10"/>末流散海外。有宋咸平三年日本国寂照持此本 <lb ed="X" n="0592b08"/><lb ed="R098" n="0879b11"/>至。四明慈雲师得之为作序流通云。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初略标大纲</cb:mulu><p xml:id="pX55p0592b0815" cb:place="inline">△入文为三。 <lb ed="X" n="0592b09"/><lb ed="R098" n="0879b12"/>初略标大纲。二廣作分别。三历事指点。初中三。初 <lb ed="X" n="0592b10"/><lb ed="R098" n="0879b13"/>一番问答泛标正法。第二番问答标宗大乘。第三 <lb ed="X" n="0592b11"/><lb ed="R098" n="0879b14"/>番问答标示止观。初中又二。初问。二答。今初。</p> <lb ed="X" n="0592b12"/><lb ed="R098" n="0879b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592b1201">有人问沙门曰。夫禀性斯质托修异焉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0592b1201" n="0592b1201"/><anchor xml:id="beg0592b1201" n="0592b1201"/>但<anchor xml:id="end0592b1201"/>匠有殊雕 <lb ed="X" n="0592b13"/><lb ed="R098" n="0879b16"/>故器成不一。吾闻大德洞于究竟之理。鉴于玄廓之 <lb ed="X" n="0592b14"/><lb ed="R098" n="0879b17"/>宗。故以<g ref="#CB15081">策</g>修冀闻正法尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0592b15"/><lb ed="R098" n="0879b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592b1501">沙门以勤息为義。乃出家之都名不改名性即指 <lb ed="X" n="0592b16"/><lb ed="R098" n="0880a01"/>自性淸净心。一期果报五阴名质。有其质者必禀 <lb ed="X" n="0592b17"/><lb ed="R098" n="0880a02"/>其性。所谓性相近也。所缘名托。造进为修。随于染 <lb ed="X" n="0592b18"/><lb ed="R098" n="0880a03"/>净缘。成逆顺二修。遂有十界差别之果。所谓习相 <lb ed="X" n="0592b19"/><lb ed="R098" n="0880a04"/>远也。匠喩师友。雕喩训诲。器喩学人。秉教修行所 <lb ed="X" n="0592b20"/><lb ed="R098" n="0880a05"/>剋之果不一者。三乘七方便等种种差别也。究竟 <lb ed="X" n="0592b21"/><lb ed="R098" n="0880a06"/>之理指本性言。玄廓之宗指妙修言。玄则不滞于 <lb ed="X" n="0592b22"/><lb ed="R098" n="0880a07"/>浅近。廓则不局于偏隅。不滞不局乃名正法。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0592b2201" n="0592b2201"/><anchor xml:id="beg0592b2201" n="0592b2201"/>已<anchor xml:id="end0592b2201"/> <lb ed="X" n="0592b23"/><lb ed="R098" n="0880a08"/>密请大乘止观法门矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592b2310" cb:place="inline">△二答。</p> <lb ed="X" n="0592b24"/><lb ed="R098" n="0880a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592b2401">沙门曰。余虽幼染缁风少餐道味。但下愚难改。行理 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592c" n="0592c"/> <lb ed="X" n="0592c01"/><lb ed="R098" n="0880a10"/>无沾。今辱子之问。莫知何说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0592c02"/><lb ed="R098" n="0880a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c0201">此谦退以观機也。染缁风餐道味。是明其习于正 <lb ed="X" n="0592c03"/><lb ed="R098" n="0880a12"/>教。下愚难改是谦言。未臻行理由行理无沾。所以 <lb ed="X" n="0592c04"/><lb ed="R098" n="0880a13"/>不能悬鉴他心。莫知问者。欲何所说。然大师示居 <lb ed="X" n="0592c05"/><lb ed="R098" n="0880a14"/>铁轮<anchor xml:id="nkr_note_add_0592c0501" n="0592c0501"/><anchor xml:id="beg0592c0501" n="0592c0501"/>已<anchor xml:id="end0592c0501"/>属行位。今言无沾实谦辞耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c0516" cb:place="inline">△第二番问 <lb ed="X" n="0592c06"/><lb ed="R098" n="0880a15"/>答亦二。初问。二答。今初。</p> <lb ed="X" n="0592c07"/><lb ed="R098" n="0880a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c0701">外人曰。唯然大德。愿无惮劳。为说大乘行法。谨即奉 <lb ed="X" n="0592c08"/><lb ed="R098" n="0880a17"/>持不敢遗忘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0592c09"/><lb ed="R098" n="0880a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c0901">未达唯心心遊理外名为外人。发大乘心求大乘 <lb ed="X" n="0592c10"/><lb ed="R098" n="0880b01"/>法斯可与言大乘矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c1009" cb:place="inline">△二答。</p> <lb ed="X" n="0592c11"/><lb ed="R098" n="0880b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c1101">沙门曰。善哉<persName>佛</persName>子。乃能发是无上之心。乐闻大乘行 <lb ed="X" n="0592c12"/><lb ed="R098" n="0880b03"/>法。汝今即时<anchor xml:id="nkr_note_add_0592c1201" n="0592c1201"/><anchor xml:id="beg0592c1201" n="0592c1201"/>已<anchor xml:id="end0592c1201"/>超二乘境界。况欲闻而行乎。然虽发 <lb ed="X" n="0592c13"/><lb ed="R098" n="0880b04"/>是勝心。要藉行成其德。但行法万差。入道非一。今且 <lb ed="X" n="0592c14"/><lb ed="R098" n="0880b05"/>依经论为子略说大乘止观二门。依此法故速能成 <lb ed="X" n="0592c15"/><lb ed="R098" n="0880b06"/>汝之所愿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0592c16"/><lb ed="R098" n="0880b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c1601">能发大心便名<persName>佛</persName>子。以其堪绍<persName>佛</persName>位故也。昔有罗 <lb ed="X" n="0592c17"/><lb ed="R098" n="0880b08"/>汉蓄一沙弥。沙弥忽发大心。师即让令前行。故知 <lb ed="X" n="0592c18"/><lb ed="R098" n="0880b09"/>一念发心实超二乘境界。然既发勝心。尤须勝行。 <lb ed="X" n="0592c19"/><lb ed="R098" n="0880b10"/>行虽万别止观为要。以止观二门能摄能生一切 <lb ed="X" n="0592c20"/><lb ed="R098" n="0880b11"/>行故。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c2003" cb:place="inline">△第三番问答亦二。初问。二答。今初。</p> <lb ed="X" n="0592c21"/><lb ed="R098" n="0880b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c2101">外人曰。善哉愿说。充满我意。亦使馀人辗转利益。则 <lb ed="X" n="0592c22"/><lb ed="R098" n="0880b13"/>是传灯不绝为报<persName>佛</persName>恩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0592c23"/><lb ed="R098" n="0880b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c2301"><persName>佛</persName>以度生为事。唯有传法能报<persName>佛</persName>恩。此正大乘自 <lb ed="X" n="0592c24"/><lb ed="R098" n="0880b15"/>利利他之深心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c2408" cb:place="inline">△二答。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593a" n="0593a"/> <lb ed="X" n="0593a01"/><lb ed="R098" n="0880b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593a0101">沙门曰。谛听善摄。为汝说之。所言止者。谓知一切诸 <lb ed="X" n="0593a02"/><lb ed="R098" n="0880b17"/>法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a0201" n="0593a0201"/><anchor xml:id="beg0593a0201" n="0593a0201"/>已<anchor xml:id="end0593a0201"/>来。性自非有不生不灭。但以虚妄因缘故 <lb ed="X" n="0593a03"/><lb ed="R098" n="0880b18"/>非有而有。然彼有法有即非有。唯是一心体无分别。 <lb ed="X" n="0593a04"/><lb ed="R098" n="0881a01"/>作是观者能令妄念不流。故名为止。所言观者。虽知 <lb ed="X" n="0593a05"/><lb ed="R098" n="0881a02"/>本不生今不灭。而以心性缘起不无虚妄世用。犹如 <lb ed="X" n="0593a06"/><lb ed="R098" n="0881a03"/>幻梦非有而有。故名为观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593a07"/><lb ed="R098" n="0881a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593a0701">先诫谛听令生闻慧。又诫善摄令生思慧。以阶修 <lb ed="X" n="0593a08"/><lb ed="R098" n="0881a05"/>慧也。梵语奢摩他。此翻为止。而有三别。一体真止。 <lb ed="X" n="0593a09"/><lb ed="R098" n="0881a06"/>二方便随缘止。三息二边分别止。就一一止各有 <lb ed="X" n="0593a10"/><lb ed="R098" n="0881a07"/>三義。体真止。止息见思。停止真谛。见思真谛如水 <lb ed="X" n="0593a11"/><lb ed="R098" n="0881a08"/>与冰同一湿性。性则不当止与不止也。方便随缘 <lb ed="X" n="0593a12"/><lb ed="R098" n="0881a09"/>止。止息尘沙。停止俗谛。尘沙俗谛亦如冰水。性非 <lb ed="X" n="0593a13"/><lb ed="R098" n="0881a10"/>止与不止也。息二边分别止。止息无明。停止中谛。 <lb ed="X" n="0593a14"/><lb ed="R098" n="0881a11"/>无明中谛亦如冰水。性非止与不止也。谓知一切 <lb ed="X" n="0593a15"/><lb ed="R098" n="0881a12"/>诸法等者。知之一字即所谓作是观之观字。乃由 <lb ed="X" n="0593a16"/><lb ed="R098" n="0881a13"/>观以入止也。一切诸法遍指十界十如权实性相。 <lb ed="X" n="0593a17"/><lb ed="R098" n="0881a14"/>所谓因缘所生法也。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a1701" n="0593a1701"/><anchor xml:id="beg0593a1701" n="0593a1701"/>已<anchor xml:id="end0593a1701"/>来性自非有不生不 <lb ed="X" n="0593a18"/><lb ed="R098" n="0881a15"/>灭。所谓我说即是空也。十界俱空。不同但空而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a1801" n="0593a1801"/><anchor xml:id="beg0593a1801" n="0593a1801"/>已<anchor xml:id="end0593a1801"/>。 <lb ed="X" n="0593a19"/><lb ed="R098" n="0881a16"/>但以虚妄因缘故非有而有。所谓亦名为假名也。 <lb ed="X" n="0593a20"/><lb ed="R098" n="0881a17"/>十界互具不同偏假而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a2001" n="0593a2001"/><anchor xml:id="beg0593a2001" n="0593a2001"/>已<anchor xml:id="end0593a2001"/>。然彼有法有即非有。唯 <lb ed="X" n="0593a21"/><lb ed="R098" n="0881a18"/>是一心体无分别。所谓亦名中道義也。法法皆中。 <lb ed="X" n="0593a22"/><lb ed="R098" n="0881b01"/>不同但中而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a2201" n="0593a2201"/><anchor xml:id="beg0593a2201" n="0593a2201"/>已<anchor xml:id="end0593a2201"/>。观即空故。令界内外见思妄念不 <lb ed="X" n="0593a23"/><lb ed="R098" n="0881b02"/>流。观即假故。令界内外尘沙妄念不流。观即中故。 <lb ed="X" n="0593a24"/><lb ed="R098" n="0881b03"/>令界内外无明妄念不流。为令易解次第分别。得 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593b" n="0593b"/> <lb ed="X" n="0593b01"/><lb ed="R098" n="0881b04"/>意为语。三止圆在一心之中。故为大乘止门。梵语 <lb ed="X" n="0593b02"/><lb ed="R098" n="0881b05"/>毘钵舍那。此翻为观。亦有三别。一从假入空观。二 <lb ed="X" n="0593b03"/><lb ed="R098" n="0881b06"/>从空入假观。三中道第一義观。就一一观亦各三 <lb ed="X" n="0593b04"/><lb ed="R098" n="0881b07"/>義。从假入空观。穿见思观达真谛。见思真谛性元 <lb ed="X" n="0593b05"/><lb ed="R098" n="0881b08"/>非二。不当观与不观。从空入假观。穿尘沙观达俗 <lb ed="X" n="0593b06"/><lb ed="R098" n="0881b09"/>谛。尘沙俗谛性元非二。不当观与不观。中道妙观 <lb ed="X" n="0593b07"/><lb ed="R098" n="0881b10"/>观。穿无明观达中谛。无明中谛性元非二。不当观 <lb ed="X" n="0593b08"/><lb ed="R098" n="0881b11"/>与不观也。此示观文与止稍别。前约因缘所生。即 <lb ed="X" n="0593b09"/><lb ed="R098" n="0881b12"/>空假中以明妙止。则三妙观<anchor xml:id="nkr_note_add_0593b0901" n="0593b0901"/><anchor xml:id="beg0593b0901" n="0593b0901"/>已<anchor xml:id="end0593b0901"/>在其中。但是就事 <lb ed="X" n="0593b10"/><lb ed="R098" n="0881b13"/>显理摄末归本。譬如大<persName>佛</persName>顶经所明。阴入处界皆 <lb ed="X" n="0593b11"/><lb ed="R098" n="0881b14"/><persName>如来</persName>藏也。今言虽知本不生今不灭。即牒上文全 <lb ed="X" n="0593b12"/><lb ed="R098" n="0881b15"/>事即理言之。所谓随缘即不变也。而以心性缘起 <lb ed="X" n="0593b13"/><lb ed="R098" n="0881b16"/>不无虚妄世用。犹如幻梦非有而有。乃即指彼一 <lb ed="X" n="0593b14"/><lb ed="R098" n="0881b17"/>切诸法随拈一法无非缘起法界。所谓不变随缘。 <lb ed="X" n="0593b15"/><lb ed="R098" n="0881b18"/>即性具相。俱体俱用。譬如大<persName>佛</persName>顶经所明。<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0593b16"/><lb ed="R098" n="0882a01"/>中七大互融。方为大乘观门也。夫以偝尘合觉。所 <lb ed="X" n="0593b17"/><lb ed="R098" n="0882a02"/>有三止三观总名为止。全体起用。所有即寂即照 <lb ed="X" n="0593b18"/><lb ed="R098" n="0882a03"/>总名为观。既非敌对之功。永异偏小之旨。得此意 <lb ed="X" n="0593b19"/><lb ed="R098" n="0882a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0593b1901" n="0593b1901"/><anchor xml:id="beg0593b1901" n="0593b1901"/>已<anchor xml:id="end0593b1901"/>廣悔下文染净三性若竖若横。种种止观从始 <lb ed="X" n="0593b20"/><lb ed="R098" n="0882a05"/>至终罔非圆极。方知智者大师遍立十境。备论十 <lb ed="X" n="0593b21"/><lb ed="R098" n="0882a06"/>乘。要不出于此矣。只缘根有利钝。致使说有详略。 <lb ed="X" n="0593b22"/><lb ed="R098" n="0882a07"/>何容重子而反轻父哉。初略标纲要竟。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二廣作分别</cb:mulu><p xml:id="pX55p0593b2216" cb:place="inline">△二廣作 <lb ed="X" n="0593b23"/><lb ed="R098" n="0882a08"/>分别二。初褈问。二详答。今初。</p> <lb ed="X" n="0593b24"/><lb ed="R098" n="0882a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593b2401">外人曰。余解昧识微。闻斯未能即悟。愿以方便更为 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593c" n="0593c"/> <lb ed="X" n="0593c01"/><lb ed="R098" n="0882a10"/>开示。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c02"/><lb ed="R098" n="0882a11"/><p xml:id="pX55p0593c0201">△二详答三。初许说。二立科。三解释。今初。</p> <lb ed="X" n="0593c03"/><lb ed="R098" n="0882a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c0301">沙门曰。然。更当为汝廣作分别。亦令未闻寻之取悟 <lb ed="X" n="0593c04"/><lb ed="R098" n="0882a13"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c05"/><lb ed="R098" n="0882a14"/><p xml:id="pX55p0593c0501">△二立科。</p> <lb ed="X" n="0593c06"/><lb ed="R098" n="0882a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c0601">就廣分别止观门中作五番建立。一明止观依止。二 <lb ed="X" n="0593c07"/><lb ed="R098" n="0882a16"/>明止观境界。三明止观体状。四明止观断得。五明止 <lb ed="X" n="0593c08"/><lb ed="R098" n="0882a17"/>观作用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c09"/><lb ed="R098" n="0882a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593c0901">一明止观依止。有两卷半文。即慈雲所谓初卷开 <lb ed="X" n="0593c10"/><lb ed="R098" n="0882b01"/>止观之解者也。二明止观境界至五明止观作用。 <lb ed="X" n="0593c11"/><lb ed="R098" n="0882b02"/>有卷半文。即慈雲所谓次卷示止观之行者也。次 <lb ed="X" n="0593c12"/><lb ed="R098" n="0882b03"/>第者。依止即迷悟之源。由迷故有三性境界差别。 <lb ed="X" n="0593c13"/><lb ed="R098" n="0882b04"/>由有所观境故。得辨止观体状。由修止观。便有断 <lb ed="X" n="0593c14"/><lb ed="R098" n="0882b05"/>得。由得体故。便有作用也。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一明止观依止</cb:mulu><p xml:id="pX55p0593c1411" cb:place="inline">△三解释。即为五。初明 <lb ed="X" n="0593c15"/><lb ed="R098" n="0882b06"/>止观依止<note place="inline">至</note>五明止观作用。初中二。初分科。二各 <lb ed="X" n="0593c16"/><lb ed="R098" n="0882b07"/>释。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c17"/><lb ed="R098" n="0882b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c1701">就第一依止中复作三门分别。一明何所依止。二明 <lb ed="X" n="0593c18"/><lb ed="R098" n="0882b09"/>何故依止。三明以何依止。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c19"/><lb ed="R098" n="0882b10"/><p xml:id="pX55p0593c1901">△二各释。即为三。初明何所依止<note place="inline">至</note>三明以何依 <lb ed="X" n="0593c20"/><lb ed="R098" n="0882b11"/>止。初中二。初标列。二释成。今初。</p> <lb ed="X" n="0593c21"/><lb ed="R098" n="0882b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c2101">初明何所依止者。谓依止一心以修止观也。就中复 <lb ed="X" n="0593c22"/><lb ed="R098" n="0882b13"/>有三种差别。一出众名。二释名義。三辨体状。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c23"/><lb ed="R098" n="0882b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593c2301">先标一心。次列三别也。一心即指吾人现前一念 <lb ed="X" n="0593c24"/><lb ed="R098" n="0882b15"/>介尔之心。其性元与诸<persName>佛</persName>及众生等。所谓三无差 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594a" n="0594a"/> <lb ed="X" n="0594a01"/><lb ed="R098" n="0882b16"/>别。盖既全真成妄。即复全妄是真。故名一心。非于 <lb ed="X" n="0594a02"/><lb ed="R098" n="0882b17"/>妄心之外别立一真心也。譬如指即波之水性即 <lb ed="X" n="0594a03"/><lb ed="R098" n="0882b18"/>沤之海性耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594a0306" cb:place="inline">△二释成。即为三。初出众名。二释名 <lb ed="X" n="0594a04"/><lb ed="R098" n="0883a01"/>義。三辨体状。今初。</p> <lb ed="X" n="0594a05"/><lb ed="R098" n="0883a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a0501">初出众名者。此心即是自性淸净心。又名真如。亦名 <lb ed="X" n="0594a06"/><lb ed="R098" n="0883a03"/><persName>佛</persName>性。复名法身。又称<persName>如来</persName>藏。亦号法界。复名法性。如 <lb ed="X" n="0594a07"/><lb ed="R098" n="0883a04"/>是等名无量无边。故言众名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594a08"/><lb ed="R098" n="0883a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594a0801">此略列七种名以为释義之本也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594a0814" cb:place="inline">△二释名義三。 <lb ed="X" n="0594a09"/><lb ed="R098" n="0883a06"/>初标章。二廣释。三结成。今初。</p> <lb ed="X" n="0594a10"/><lb ed="R098" n="0883a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a1001">次辨释名義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594a11"/><lb ed="R098" n="0883a08"/><p xml:id="pX55p0594a1101">△二廣释为七。初释自性淸净心<note place="inline">至</note>七释法性。今 <lb ed="X" n="0594a12"/><lb ed="R098" n="0883a09"/>初。</p> <lb ed="X" n="0594a13"/><lb ed="R098" n="0883a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a1301">问曰。云何名为自性淸净心耶。答曰。此心无始以来 <lb ed="X" n="0594a14"/><lb ed="R098" n="0883a11"/>虽为无明染法所覆。而性净无改。故名为净。何以故。 <lb ed="X" n="0594a15"/><lb ed="R098" n="0883a12"/>无明染法本来与心相離故。云何为離。谓以无明体 <lb ed="X" n="0594a16"/><lb ed="R098" n="0883a13"/>是无法。有即非有。以非有故。无可与心相应。故言離 <lb ed="X" n="0594a17"/><lb ed="R098" n="0883a14"/>也。既无无明染法与之相应。故名性净。中实本觉。故 <lb ed="X" n="0594a18"/><lb ed="R098" n="0883a15"/>名为心。故言自性淸净心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594a19"/><lb ed="R098" n="0883a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594a1901">言此现前一念心之自性。自从无始以来虽被无 <lb ed="X" n="0594a20"/><lb ed="R098" n="0883a17"/>明染法所覆。而淸净如故。性不可改。譬如虚空虽 <lb ed="X" n="0594a21"/><lb ed="R098" n="0883a18"/>被狂花于中起灭。而空性无改。以彼狂花体非有 <lb ed="X" n="0594a22"/><lb ed="R098" n="0883b01"/>故。不得言其与空相应。是名離也。非如两物异处 <lb ed="X" n="0594a23"/><lb ed="R098" n="0883b02"/>而名離也。言中实本觉者。性非有无。名之为中。不 <lb ed="X" n="0594a24"/><lb ed="R098" n="0883b03"/>同空之对有得名。理非虚谬。名之为实。不同空之 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594b" n="0594b"/> <lb ed="X" n="0594b01"/><lb ed="R098" n="0883b04"/>因色显发。元无不觉。名为本觉。不同空之晦昧无 <lb ed="X" n="0594b02"/><lb ed="R098" n="0883b05"/>知。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b0201" n="0594b0201"/><anchor xml:id="beg0594b0201" n="0594b0201"/>但<anchor xml:id="end0594b0201"/>可以空为喩。不可认空为心。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594b0216" cb:place="inline">△二释真如。</p> <lb ed="X" n="0594b03"/><lb ed="R098" n="0883b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594b0301">问曰。云何名为真如。答曰。一切诸法依此心有。以心 <lb ed="X" n="0594b04"/><lb ed="R098" n="0883b07"/>为体望于诸法。法悉虚妄。有即非有。对此虚伪法故 <lb ed="X" n="0594b05"/><lb ed="R098" n="0883b08"/>目之为真。又复诸法虽实非有。但以虚妄因缘而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594001" n="0594001"/>为 <lb ed="X" n="0594b06"/><lb ed="R098" n="0883b09"/>生灭之相。然彼虚法生时此心不生。诸法灭时此心 <lb ed="X" n="0594b07"/><lb ed="R098" n="0883b10"/>不灭。不生故不增。不灭故不减。以不生不灭不增不 <lb ed="X" n="0594b08"/><lb ed="R098" n="0883b11"/>减故名之为真。三世诸<persName>佛</persName>及以众生。同以此一净心 <lb ed="X" n="0594b09"/><lb ed="R098" n="0883b12"/>为体。凡圣诸法自有差别异相。而此真心无异无相。 <lb ed="X" n="0594b10"/><lb ed="R098" n="0883b13"/>故名之为如。又真如者。以一切法真实如是。唯是一 <lb ed="X" n="0594b11"/><lb ed="R098" n="0883b14"/>心。故名此一心以为真如。若心外有法者。即非真实。 <lb ed="X" n="0594b12"/><lb ed="R098" n="0883b15"/>亦不如是。即为伪异相也。是故起信论言。一切诸法 <lb ed="X" n="0594b13"/><lb ed="R098" n="0883b16"/>从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b1301" n="0594b1301"/><anchor xml:id="beg0594b1301" n="0594b1301"/>已<anchor xml:id="end0594b1301"/>来。離言说相。離名字相。離心缘相。毕竟平等。 <lb ed="X" n="0594b14"/><lb ed="R098" n="0883b17"/>无有变异。不可破壞。唯是一心。故名真如。以此義故。 <lb ed="X" n="0594b15"/><lb ed="R098" n="0883b18"/>自性淸净心复名真如也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594b16"/><lb ed="R098" n="0884a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594b1601">初两番释真。次一番释如。次一番合释真如也。真 <lb ed="X" n="0594b17"/><lb ed="R098" n="0884a02"/>者不妄。如者不异。初释真者。一切诸法种种差别 <lb ed="X" n="0594b18"/><lb ed="R098" n="0884a03"/>悉是虚妄伪相。心则即差别而非差别。如金即器。 <lb ed="X" n="0594b19"/><lb ed="R098" n="0884a04"/>器有差别。金性无差。器相是伪。金体是真也。又释 <lb ed="X" n="0594b20"/><lb ed="R098" n="0884a05"/>真者。诸法虚妄因缘生灭。心则即生灭而不生灭。 <lb ed="X" n="0594b21"/><lb ed="R098" n="0884a06"/>如金即器。器有成壞。金无成壞。成壞即是生灭增 <lb ed="X" n="0594b22"/><lb ed="R098" n="0884a07"/>减之妄。无成壞者名为真也。次一番释如者。擧凡 <lb ed="X" n="0594b23"/><lb ed="R098" n="0884a08"/>圣之万殊。同真心之一体。体非有二。故言无异。相 <lb ed="X" n="0594b24"/><lb ed="R098" n="0884a09"/>唯实相。故言无相。次合释真如者。心外无法。法唯 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594c" n="0594c"/> <lb ed="X" n="0594c01"/><lb ed="R098" n="0884a10"/>是心。真实如是故名真如。引论证成在文易见。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594c0119" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0594c02"/><lb ed="R098" n="0884a11"/>三释<persName>佛</persName>性二。初略释。二廣辨。今初。</p> <lb ed="X" n="0594c03"/><lb ed="R098" n="0884a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c0301">问曰。云何复名此心以为<persName>佛</persName>性。答曰。<persName>佛</persName>名为觉。性名 <lb ed="X" n="0594c04"/><lb ed="R098" n="0884a13"/>为心。以此净心之体非是不觉。故说为觉心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594c05"/><lb ed="R098" n="0884a14"/><p xml:id="pX55p0594c0501">△二廣辨三。初约不觉辨。二约觉辨。三释馀疑。初 <lb ed="X" n="0594c06"/><lb ed="R098" n="0884a15"/>中二。初直明心非不觉。二双显。二<persName>佛</persName>性義。今初。</p> <lb ed="X" n="0594c07"/><lb ed="R098" n="0884a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c0701">问曰。云何知此真心非是不觉。答曰。不觉即是无明 <lb ed="X" n="0594c08"/><lb ed="R098" n="0884a17"/>住地。若此净心是无明者。众生成<persName>佛</persName>无明灭时应无 <lb ed="X" n="0594c09"/><lb ed="R098" n="0884a18"/>真心。何以故。以心是无明故。既是无明自灭。净心自 <lb ed="X" n="0594c10"/><lb ed="R098" n="0884b01"/>在。故知净心非是不觉。又复不觉灭故方证净心。将 <lb ed="X" n="0594c11"/><lb ed="R098" n="0884b02"/>知心非不觉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594c12"/><lb ed="R098" n="0884b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594c1201">无明自灭净心自在。乃约在缠真如以明非是不 <lb ed="X" n="0594c13"/><lb ed="R098" n="0884b04"/>觉。不觉灭故方证净心。乃约出缠真如以明非是 <lb ed="X" n="0594c14"/><lb ed="R098" n="0884b05"/>不觉。此心虽有在缠出缠之异。而元非不觉则同 <lb ed="X" n="0594c15"/><lb ed="R098" n="0884b06"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594c1502" cb:place="inline">△二双显。二<persName>佛</persName>性義。</p> <lb ed="X" n="0594c16"/><lb ed="R098" n="0884b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c1601">问曰。何不以自体是觉名之为觉。而以非不觉故说 <lb ed="X" n="0594c17"/><lb ed="R098" n="0884b08"/>为觉耶。答曰。心体平等非觉非不觉。但为明如如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0594c18"/><lb ed="R098" n="0884b09"/>故拟对说为觉也。是故经言。一切无涅槃。无有涅槃 <lb ed="X" n="0594c19"/><lb ed="R098" n="0884b10"/><persName>佛</persName>。无有<persName>佛</persName>涅槃。远離觉所觉。若有若无有。是二悉俱 <lb ed="X" n="0594c20"/><lb ed="R098" n="0884b11"/>離。此即偏就心体平等说也。若就心体法界用義以 <lb ed="X" n="0594c21"/><lb ed="R098" n="0884b12"/>明觉者。此心体具三种大智。所谓无师智。自然智。无 <lb ed="X" n="0594c22"/><lb ed="R098" n="0884b13"/>碍智。是觉心体本具此三智性。故以此心为觉性也。 <lb ed="X" n="0594c23"/><lb ed="R098" n="0884b14"/>是故须知同异之義。云何同。谓心体平等即是智觉。 <lb ed="X" n="0594c24"/><lb ed="R098" n="0884b15"/>智觉即是心体平等。故言同也。复云何异。谓本觉之 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595a" n="0595a"/> <lb ed="X" n="0595a01"/><lb ed="R098" n="0884b16"/>義是用。在凡名<persName>佛</persName>性。亦名三种智性。出障名智慧<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0595a02"/><lb ed="R098" n="0884b17"/>也。心体平等之義是体。故凡圣无二唯名如如<persName>佛</persName>也。 <lb ed="X" n="0595a03"/><lb ed="R098" n="0884b18"/>是故言异。应如是知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0595a04"/><lb ed="R098" n="0885a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595a0401">问意单取觉義。答则双非二边。然心体实非觉与 <lb ed="X" n="0595a05"/><lb ed="R098" n="0885a02"/>不觉。亦得说为觉者。以具如如<persName>佛</persName>及智慧<persName>佛</persName>二義 <lb ed="X" n="0595a06"/><lb ed="R098" n="0885a03"/>故也。约如如<persName>佛</persName>则非觉非不觉。然既称<persName>佛</persName>亦可强 <lb ed="X" n="0595a07"/><lb ed="R098" n="0885a04"/>名为觉矣。约智慧<persName>佛</persName>既具三智之用。便可直称为 <lb ed="X" n="0595a08"/><lb ed="R098" n="0885a05"/>觉也。无师智即一切智。了达十界一相不由他悟 <lb ed="X" n="0595a09"/><lb ed="R098" n="0885a06"/>故。自然智即道种智。了达三千性相无量差别不 <lb ed="X" n="0595a10"/><lb ed="R098" n="0885a07"/>由作意故。无碍智即一切种智。了达一相无相无 <lb ed="X" n="0595a11"/><lb ed="R098" n="0885a08"/>相无不相。一一相中具见一切诸法真实之相。究 <lb ed="X" n="0595a12"/><lb ed="R098" n="0885a09"/>尽边底无障蔽故。又无师智者谓一切智等三智 <lb ed="X" n="0595a13"/><lb ed="R098" n="0885a10"/>一心中得不从他授故。自然智者谓一心法尔具 <lb ed="X" n="0595a14"/><lb ed="R098" n="0885a11"/>足三智故。无碍智者谓一切智三谛俱空。道种智 <lb ed="X" n="0595a15"/><lb ed="R098" n="0885a12"/>三谛皆假。一切种智三谛幷中。无隔碍故。夫如如 <lb ed="X" n="0595a16"/><lb ed="R098" n="0885a13"/><persName>佛</persName>与智慧<persName>佛</persName>。全体即用全用即体。安得非同。但智 <lb ed="X" n="0595a17"/><lb ed="R098" n="0885a14"/>慧<persName>佛</persName>凡夫但有其性未彰其用。而如如<persName>佛</persName>在凡不 <lb ed="X" n="0595a18"/><lb ed="R098" n="0885a15"/>减在圣不增。安得非异。又复应知智慧<persName>佛</persName>性。凡夫 <lb ed="X" n="0595a19"/><lb ed="R098" n="0885a16"/>用虽不彰而性元无减。如如<persName>佛</persName>性。凡夫体虽无减 <lb ed="X" n="0595a20"/><lb ed="R098" n="0885a17"/>而迷不自觉。则异仍非异。直是非同非异。说有同 <lb ed="X" n="0595a21"/><lb ed="R098" n="0885a18"/>异之義耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595a2105" cb:place="inline">△二约觉辨四。初辨智慧<persName>佛</persName>性。二辨报 <lb ed="X" n="0595a22"/><lb ed="R098" n="0885b01"/>应<persName>佛</persName>性。三辨出障<persName>佛</persName>性。四辨平等<persName>佛</persName>性。智慧<persName>佛</persName>即 <lb ed="X" n="0595a23"/><lb ed="R098" n="0885b02"/>自受用报身。报<persName>佛</persName>即他受用报身。应<persName>佛</persName>即勝劣二 <lb ed="X" n="0595a24"/><lb ed="R098" n="0885b03"/>应及随类应身。出障即果头法身。平等即在缠法 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595b" n="0595b"/> <lb ed="X" n="0595b01"/><lb ed="R098" n="0885b04"/>身。如此单复三身。诸<persName>佛</persName>咸以净心为性。故皆得名 <lb ed="X" n="0595b02"/><lb ed="R098" n="0885b05"/>为觉也。初中三。初双许二義。二约修廣释。三擧喩 <lb ed="X" n="0595b03"/><lb ed="R098" n="0885b06"/>结成。今初。</p> <lb ed="X" n="0595b04"/><lb ed="R098" n="0885b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595b0401">问曰。智慧<persName>佛</persName>者。为能觉净心故名为<persName>佛</persName>。为净心自觉 <lb ed="X" n="0595b05"/><lb ed="R098" n="0885b08"/>故名为<persName>佛</persName>。答曰。具有二義。一者觉于净心。二者净心 <lb ed="X" n="0595b06"/><lb ed="R098" n="0885b09"/>自觉。虽言二義体无别也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0595b07"/><lb ed="R098" n="0885b10"/><p xml:id="pX55p0595b0701">△二约修廣释二。初约迷真起妄成不觉義。次约 <lb ed="X" n="0595b08"/><lb ed="R098" n="0885b11"/>返妄归真具二觉義。初中四。初明二熏。二出名相。 <lb ed="X" n="0595b09"/><lb ed="R098" n="0885b12"/>三明互依。四结流转。今初。</p> <lb ed="X" n="0595b10"/><lb ed="R098" n="0885b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595b1001">此義云何。谓一切诸<persName>佛</persName>本在凡时。心依熏变不觉自 <lb ed="X" n="0595b11"/><lb ed="R098" n="0885b14"/>动显现虚状。虚状者即是凡夫五阴及以六尘。亦名 <lb ed="X" n="0595b12"/><lb ed="R098" n="0885b15"/>似识･似色･似尘也。似识者即六七识也。由此似识念 <lb ed="X" n="0595b13"/><lb ed="R098" n="0885b16"/>念起时即不了知似色等法。但是心作虚相无实。以 <lb ed="X" n="0595b14"/><lb ed="R098" n="0885b17"/>不了故妄执虚相以为实事。妄执之时即还熏净心 <lb ed="X" n="0595b15"/><lb ed="R098" n="0885b18"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0595b16"/><lb ed="R098" n="0886a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595b1601">初言心依熏变等者。谓一真如心虽复体尝不变。 <lb ed="X" n="0595b17"/><lb ed="R098" n="0886a02"/>然法尔有随缘之能。由其从未悟故。不免依熏而 <lb ed="X" n="0595b18"/><lb ed="R098" n="0886a03"/>变。由其但有性德未有修德。不觉念起妄为明觉。 <lb ed="X" n="0595b19"/><lb ed="R098" n="0886a04"/>此明觉者即是无明。无明一动三细六粗遂具。名 <lb ed="X" n="0595b20"/><lb ed="R098" n="0886a05"/>为显现虚状。所谓五阴六尘是也。受想行识名似 <lb ed="X" n="0595b21"/><lb ed="R098" n="0886a06"/>识。色阴名似色。六尘名似尘。皆言似者。一心所现 <lb ed="X" n="0595b22"/><lb ed="R098" n="0886a07"/>虚妄影状无实体故。尘即是色不言可知。识即前 <lb ed="X" n="0595b23"/><lb ed="R098" n="0886a08"/>六识及第七识。此七皆无别体。依心而起如水起 <lb ed="X" n="0595b24"/><lb ed="R098" n="0886a09"/>波故也。此明根本无明熏变力也。次言由此似识 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595c" n="0595c"/> <lb ed="X" n="0595c01"/><lb ed="R098" n="0886a10"/>念念等者。妄执只是见思。亦名枝末无明。由此无 <lb ed="X" n="0595c02"/><lb ed="R098" n="0886a11"/>明增上熏力。令本净心锢蔽五浊变作住地无明。 <lb ed="X" n="0595c03"/><lb ed="R098" n="0886a12"/>此明枝末无明熏变力也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595c0311" cb:place="inline">△二出名相。</p> <lb ed="X" n="0595c04"/><lb ed="R098" n="0886a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595c0401">然似识不了之義。即是果时无明。亦名迷境无明。是 <lb ed="X" n="0595c05"/><lb ed="R098" n="0886a14"/>故经言。于缘中痴故。似识妄执之義即是妄想。所执 <lb ed="X" n="0595c06"/><lb ed="R098" n="0886a15"/>之境即成妄境界也。以果时无明熏心故令心不觉。 <lb ed="X" n="0595c07"/><lb ed="R098" n="0886a16"/>即是子时无明。亦名住地无明也。妄想熏心故令心 <lb ed="X" n="0595c08"/><lb ed="R098" n="0886a17"/>变动。即是业识。妄境熏心故令心成似尘种子。似识 <lb ed="X" n="0595c09"/><lb ed="R098" n="0886a18"/>熏心故令心成似识种子。此似尘･似识二种种子。总 <lb ed="X" n="0595c10"/><lb ed="R098" n="0886b01"/>名为虚状种子也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0595c11"/><lb ed="R098" n="0886b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595c1101">先明似识不了之義。名为果时迷境。无明即界内 <lb ed="X" n="0595c12"/><lb ed="R098" n="0886b03"/>十二因缘中无明支也。亦名为痴。以不了境虚故。 <lb ed="X" n="0595c13"/><lb ed="R098" n="0886b04"/>于三漏中即无明漏。其馀见惑及三界思惑名为 <lb ed="X" n="0595c14"/><lb ed="R098" n="0886b05"/>欲漏･有漏。次明似识妄执之義即是妄想。所谓三 <lb ed="X" n="0595c15"/><lb ed="R098" n="0886b06"/>界见思惑也。次明所执之境成妄境界。心若不执。 <lb ed="X" n="0595c16"/><lb ed="R098" n="0886b07"/>境界本虚也。次明迷境无明还熏净心。令彼净心 <lb ed="X" n="0595c17"/><lb ed="R098" n="0886b08"/>成不觉義。此以枝末无明转熏根本无明成现行 <lb ed="X" n="0595c18"/><lb ed="R098" n="0886b09"/>也。次明见思妄想还熏净心。令彼净心擧体变动。 <lb ed="X" n="0595c19"/><lb ed="R098" n="0886b10"/>名为业识。此以六七识现行转熏阿赖耶识成现 <lb ed="X" n="0595c20"/><lb ed="R098" n="0886b11"/>行也。又以妄境熏心即成似尘种子。谓阿赖耶中 <lb ed="X" n="0595c21"/><lb ed="R098" n="0886b12"/>具有十一色法之种子故。以似识熏心即成似识 <lb ed="X" n="0595c22"/><lb ed="R098" n="0886b13"/>种子。谓阿赖耶中具有前七识及诸心所之种子 <lb ed="X" n="0595c23"/><lb ed="R098" n="0886b14"/>故。虽有二种种子。同一虚状别无实体。不过全揽 <lb ed="X" n="0595c24"/><lb ed="R098" n="0886b15"/>一心以为体耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595c2407" cb:place="inline">△三明互依。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596a" n="0596a"/> <lb ed="X" n="0596a01"/><lb ed="R098" n="0886b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596a0101">然此果时无明等。虽云各别。熏起一法要俱时和合。 <lb ed="X" n="0596a02"/><lb ed="R098" n="0886b17"/>故能熏也。何以故。以不相離相藉有故。若无似识即 <lb ed="X" n="0596a03"/><lb ed="R098" n="0886b18"/>无果时无明。若无无明即无妄想。若无妄想即不成 <lb ed="X" n="0596a04"/><lb ed="R098" n="0887a01"/>妄境。是故四种俱时和合方能现于虚状之果。何以 <lb ed="X" n="0596a05"/><lb ed="R098" n="0887a02"/>故。以不相離故。又复虚状种子依彼子时无明住故。 <lb ed="X" n="0596a06"/><lb ed="R098" n="0887a03"/>又复虚状种子不能独现果故。若无子时无明即无 <lb ed="X" n="0596a07"/><lb ed="R098" n="0887a04"/>业识。若无业识即虚状种子不能显现成果。亦即自 <lb ed="X" n="0596a08"/><lb ed="R098" n="0887a05"/>体不立。是故和合方现虚状果也。是故虚状果中还 <lb ed="X" n="0596a09"/><lb ed="R098" n="0887a06"/>具似识似尘虚妄无明妄执。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596a10"/><lb ed="R098" n="0887a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596a1001">此明枝末根本二种无明及前七第八。若现若种 <lb ed="X" n="0596a11"/><lb ed="R098" n="0887a08"/>皆必互依而互熏也。前云果时无明熏心以为子 <lb ed="X" n="0596a12"/><lb ed="R098" n="0887a09"/>时无明。妄想熏心以为业识。似乎各别熏起。实必 <lb ed="X" n="0596a13"/><lb ed="R098" n="0887a10"/>俱时和合方成熏義。以似识等四相藉而有。不相 <lb ed="X" n="0596a14"/><lb ed="R098" n="0887a11"/>離故。当知现行熏起非各别矣。又色心虚状种子 <lb ed="X" n="0596a15"/><lb ed="R098" n="0887a12"/>必依根本无明而住。必依业识而成现行之果。既 <lb ed="X" n="0596a16"/><lb ed="R098" n="0887a13"/>成果<anchor xml:id="nkr_note_add_0596a1601" n="0596a1601"/><anchor xml:id="beg0596a1601" n="0596a1601"/>已<anchor xml:id="end0596a1601"/>还具六七之似识。可以熏心再成似识种 <lb ed="X" n="0596a17"/><lb ed="R098" n="0887a14"/>子。还具十一色法之似尘。可以熏心冥成似尘种 <lb ed="X" n="0596a18"/><lb ed="R098" n="0887a15"/>子。还具虚妄果时无明。可以转熏子时无明。还具 <lb ed="X" n="0596a19"/><lb ed="R098" n="0887a16"/>妄执之妄想可以转熏业识。当知现种更互相熏。 <lb ed="X" n="0596a20"/><lb ed="R098" n="0887a17"/>亦必俱时和合。非各别矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596a2011" cb:place="inline">△四结流转。</p> <lb ed="X" n="0596a21"/><lb ed="R098" n="0887a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596a2101">由此義故略而说之。云不觉故动。显现虚状也。如是 <lb ed="X" n="0596a22"/><lb ed="R098" n="0887b01"/>果子相生无始流转名为众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596a23"/><lb ed="R098" n="0887b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596a2301">本来无非不觉。无非妄动。无非虚状。果既生子子 <lb ed="X" n="0596a24"/><lb ed="R098" n="0887b03"/>复生果。无始流转。岂于心外有少许实法哉。约迷 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596b" n="0596b"/> <lb ed="X" n="0596b01"/><lb ed="R098" n="0887b04"/>真起妄成不觉義竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596b0109" cb:place="inline">△次约返妄归真具二觉義 <lb ed="X" n="0596b02"/><lb ed="R098" n="0887b05"/>二。初明能觉净心義。二明净心自觉義。初中五。初 <lb ed="X" n="0596b03"/><lb ed="R098" n="0887b06"/>名字觉。二观行觉。三相似觉。四分真觉。五究竟觉。 <lb ed="X" n="0596b04"/><lb ed="R098" n="0887b07"/>今初。</p> <lb ed="X" n="0596b05"/><lb ed="R098" n="0887b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b0501">後遇善友为说诸法皆一心作。似有无实。闻此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0596b0501" n="0596b0501"/><anchor xml:id="beg0596b0501" n="0596b0501"/>已<anchor xml:id="end0596b0501"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596b06"/><lb ed="R098" n="0887b09"/><p xml:id="pX55p0596b0601">△二观行觉。</p> <lb ed="X" n="0596b07"/><lb ed="R098" n="0887b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b0701">随顺修行。渐知诸法皆从心作。唯虚无实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596b08"/><lb ed="R098" n="0887b11"/><p xml:id="pX55p0596b0801">△三相似觉又二。初正明觉于通惑。二兼明渐除 <lb ed="X" n="0596b09"/><lb ed="R098" n="0887b12"/>别惑。今初。</p> <lb ed="X" n="0596b10"/><lb ed="R098" n="0887b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b1001">若此解成时。是果时无明灭也。无明灭故不执虚状 <lb ed="X" n="0596b11"/><lb ed="R098" n="0887b14"/>为实。即是妄想及妄境灭也。尔时意识转名无尘智。 <lb ed="X" n="0596b12"/><lb ed="R098" n="0887b15"/>以知无实尘故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596b13"/><lb ed="R098" n="0887b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596b1301">果时无明灭。即圆初信。妄想妄境灭。通至十信。盖 <lb ed="X" n="0596b14"/><lb ed="R098" n="0887b17"/>界内妄想妄境有正有习故也。无尘智即妙观察 <lb ed="X" n="0596b15"/><lb ed="R098" n="0887b18"/>智。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596b1502" cb:place="inline">△二兼明渐除别惑又二。初出别惑之相。二明 <lb ed="X" n="0596b16"/><lb ed="R098" n="0888a01"/>渐除之由。今初。</p> <lb ed="X" n="0596b17"/><lb ed="R098" n="0888a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b1701">虽然知境虚故说果时无明灭。犹见虚相之有。有即 <lb ed="X" n="0596b18"/><lb ed="R098" n="0888a03"/>非有。本性不生今即不灭。唯是一心。以不知此理故 <lb ed="X" n="0596b19"/><lb ed="R098" n="0888a04"/>亦名子时无明。亦名迷理无明。但细于前迷事无明 <lb ed="X" n="0596b20"/><lb ed="R098" n="0888a05"/>也。以彼粗灭故说果时无明灭也。又不执虚状为实 <lb ed="X" n="0596b21"/><lb ed="R098" n="0888a06"/>故说妄想灭。犹见有虚相谓有异心。此执亦是妄想。 <lb ed="X" n="0596b22"/><lb ed="R098" n="0888a07"/>亦名虚相。但细于前。以彼粗灭故言妄想灭也。又此 <lb ed="X" n="0596b23"/><lb ed="R098" n="0888a08"/>虚境以有细无明妄想所执故。似与心异。相相不一。 <lb ed="X" n="0596b24"/><lb ed="R098" n="0888a09"/>即是妄境。但细于前。以其细故名为虚境。又彼粗相 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596c" n="0596c"/> <lb ed="X" n="0596c01"/><lb ed="R098" n="0888a10"/>实执灭故。说妄境灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596c02"/><lb ed="R098" n="0888a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596c0201">犹见虚相之有。即界内见惑习气及界外见惑。故 <lb ed="X" n="0596c03"/><lb ed="R098" n="0888a12"/>亦名子时无明。亦名迷理无明也。犹见虚相谓有 <lb ed="X" n="0596c04"/><lb ed="R098" n="0888a13"/>异心。不知心无异相。及执虚境似与心异。不知心 <lb ed="X" n="0596c05"/><lb ed="R098" n="0888a14"/>外无境。此皆界内思惑习气及界外思惑。故亦是 <lb ed="X" n="0596c06"/><lb ed="R098" n="0888a15"/>妄想妄境也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596c0606" cb:place="inline">△二明渐除之由又三。初因末验本。 <lb ed="X" n="0596c07"/><lb ed="R098" n="0888a16"/>二正明灭由。三例後结前。今初。</p> <lb ed="X" n="0596c08"/><lb ed="R098" n="0888a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596c0801">以此论之。非直果时迷事无明灭息。无明住地亦少 <lb ed="X" n="0596c09"/><lb ed="R098" n="0888a18"/>分除也。若不分分渐除者。果时无明不得分分渐灭。 <lb ed="X" n="0596c10"/><lb ed="R098" n="0888b01"/>但相微难彰。是故不说住地分灭也。今且约迷事无 <lb ed="X" n="0596c11"/><lb ed="R098" n="0888b02"/>明灭後以说住地渐灭因由。即知一念发修<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1101" n="0596c1101"/><anchor xml:id="beg0596c1101" n="0596c1101"/>已<anchor xml:id="end0596c1101"/>来亦 <lb ed="X" n="0596c12"/><lb ed="R098" n="0888b03"/>能渐灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0596c13"/><lb ed="R098" n="0888b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596c1301">此明十信位中界外见思虽未永断亦既圆伏。故 <lb ed="X" n="0596c14"/><lb ed="R098" n="0888b05"/>云无明住地亦少分除。倘无明不分分除。则见思 <lb ed="X" n="0596c15"/><lb ed="R098" n="0888b06"/>何由得灭。譬如树根不摇则枝葉必不零落。但相 <lb ed="X" n="0596c16"/><lb ed="R098" n="0888b07"/>微难彰故不说耳。实则一念发修圆观之始。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1601" n="0596c1601"/><anchor xml:id="beg0596c1601" n="0596c1601"/>已<anchor xml:id="end0596c1601"/> <lb ed="X" n="0596c17"/><lb ed="R098" n="0888b08"/>圆伏无明。何况十信位耶。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596c1711" cb:place="inline">△二正明灭由。</p> <lb ed="X" n="0596c18"/><lb ed="R098" n="0888b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596c1801">此義云何。谓以二義因缘故。住地无明业识等渐<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1801" n="0596c1801"/><anchor xml:id="beg0596c1801" n="0596c1801"/>已<anchor xml:id="end0596c1801"/> <lb ed="X" n="0596c19"/><lb ed="R098" n="0888b10"/>微薄。二義者何。一者知境虚智熏心故。令旧无明住 <lb ed="X" n="0596c20"/><lb ed="R098" n="0888b11"/>地习气及业识等渐除也。何以故。智是明法。性能治 <lb ed="X" n="0596c21"/><lb ed="R098" n="0888b12"/>无明故。二者细无明虚执及虚境熏心故。虽更起无 <lb ed="X" n="0596c22"/><lb ed="R098" n="0888b13"/>明住地等。即复轻弱。不同前迷境等所熏起者。何以 <lb ed="X" n="0596c23"/><lb ed="R098" n="0888b14"/>故。以能熏微细故。所起不觉亦即薄也。以此義故。住 <lb ed="X" n="0596c24"/><lb ed="R098" n="0888b15"/>地无明业识等渐<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c2401" n="0596c2401"/><anchor xml:id="beg0596c2401" n="0596c2401"/>已<anchor xml:id="end0596c2401"/>损灭也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597a" n="0597a"/> <lb ed="X" n="0597a01"/><lb ed="R098" n="0888b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a0101">知境虚智即无尘智也。智治无明。令无明薄。是渐 <lb ed="X" n="0597a02"/><lb ed="R098" n="0888b17"/>灭之缘。细无明熏所起轻弱。是渐灭之因。馀可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597a03"/><lb ed="R098" n="0888b18"/><p xml:id="pX55p0597a0301">△三例後结前。</p> <lb ed="X" n="0597a04"/><lb ed="R098" n="0889a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597a0401">如迷事无明灭後既有此義。应知一念创始发修之 <lb ed="X" n="0597a05"/><lb ed="R098" n="0889a02"/>时。无明住地即分灭也。以其分分灭故。所起智慧分 <lb ed="X" n="0597a06"/><lb ed="R098" n="0889a03"/>分增明故。得果时迷事无别灭也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597a07"/><lb ed="R098" n="0889a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a0701">一念创始发修之时。谓从名字初入观行也。观行 <lb ed="X" n="0597a08"/><lb ed="R098" n="0889a05"/>位中亦即能知境虚即有知境虚智对治无明。又 <lb ed="X" n="0597a09"/><lb ed="R098" n="0889a06"/>既知境虚则不执虚状为实。尔时粗想粗境被制 <lb ed="X" n="0597a10"/><lb ed="R098" n="0889a07"/>伏故。不复熏心。但有细无明虚执及虚境熏心而 <lb ed="X" n="0597a11"/><lb ed="R098" n="0889a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0597a1101" n="0597a1101"/><anchor xml:id="beg0597a1101" n="0597a1101"/>已<anchor xml:id="end0597a1101"/>。无明住地安得不分灭哉。又无明住地若不分 <lb ed="X" n="0597a12"/><lb ed="R098" n="0889a09"/>灭。何由果时无明任运先灭而登圆信也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597a1217" cb:place="inline">△四分 <lb ed="X" n="0597a13"/><lb ed="R098" n="0889a10"/>真觉。</p> <lb ed="X" n="0597a14"/><lb ed="R098" n="0889a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597a1401">自迷事无明灭後。业识及住地无明渐薄故。所起虚 <lb ed="X" n="0597a15"/><lb ed="R098" n="0889a12"/>状果报亦转轻妙。不同前也。以是義故。似识转转明 <lb ed="X" n="0597a16"/><lb ed="R098" n="0889a13"/>利。似色等法复不令意识生迷。以内识生外色尘等 <lb ed="X" n="0597a17"/><lb ed="R098" n="0889a14"/>俱细利故。无尘之智倍明。无明妄想极薄。还复熏心 <lb ed="X" n="0597a18"/><lb ed="R098" n="0889a15"/>复令住地无明业识习气渐欲向尽。所现无尘之智 <lb ed="X" n="0597a19"/><lb ed="R098" n="0889a16"/>为倍明了。如是念念转转熏习故。无明住地垂尽所 <lb ed="X" n="0597a20"/><lb ed="R098" n="0889a17"/>起。无尘之智即能知彼虚状果报体性非有。本自不 <lb ed="X" n="0597a21"/><lb ed="R098" n="0889a18"/>生今即无灭。唯是一心体无分别。以唯心外无法故。 <lb ed="X" n="0597a22"/><lb ed="R098" n="0889b01"/>此智即是金刚无碍智也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597a23"/><lb ed="R098" n="0889b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a2301">迷事无明灭。正指十信位中三界见思正习俱尽 <lb ed="X" n="0597a24"/><lb ed="R098" n="0889b03"/>也。从此业识及住地无明渐薄。即圆十住乃至十 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597b" n="0597b"/> <lb ed="X" n="0597b01"/><lb ed="R098" n="0889b04"/>地分分断惑之相。所起虚状果报亦转轻妙。即实 <lb ed="X" n="0597b02"/><lb ed="R098" n="0889b05"/>报国土所有变易生死之相。不同前三界中分段 <lb ed="X" n="0597b03"/><lb ed="R098" n="0889b06"/>故也。渐欲向尽。即第十地相。垂尽即等觉相。金刚 <lb ed="X" n="0597b04"/><lb ed="R098" n="0889b07"/>无碍智即金刚後心妙觉之无间道也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597b0416" cb:place="inline">△五究竟 <lb ed="X" n="0597b05"/><lb ed="R098" n="0889b08"/>觉。</p> <lb ed="X" n="0597b06"/><lb ed="R098" n="0889b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b0601">此智成<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b0601" n="0597b0601"/><anchor xml:id="beg0597b0601" n="0597b0601"/>已<anchor xml:id="end0597b0601"/>即复熏心。心为明智熏故。即一念无明习 <lb ed="X" n="0597b07"/><lb ed="R098" n="0889b10"/>气于此即灭。无明尽故业识染法种子习气即亦随 <lb ed="X" n="0597b08"/><lb ed="R098" n="0889b11"/>壞。是故经言其地壞者彼亦随壞。即其義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597b09"/><lb ed="R098" n="0889b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597b0901">其地指无明习气。彼指业识染法种子。习气金刚 <lb ed="X" n="0597b10"/><lb ed="R098" n="0889b13"/>道後异熟空。此之谓也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b1001" n="0597b1001"/><anchor xml:id="beg0597b1001" n="0597b1001"/>已<anchor xml:id="end0597b1001"/>上皆明能觉净心之義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597b11"/><lb ed="R098" n="0889b14"/><p xml:id="pX55p0597b1101">△次明净心自觉義。</p> <lb ed="X" n="0597b12"/><lb ed="R098" n="0889b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b1201">种子习气壞故虚状永泯。虚状泯故心体寂照名为 <lb ed="X" n="0597b13"/><lb ed="R098" n="0889b16"/>体证真如。何以故。以无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0597001" n="0597001"/>异法为能证故即是寂照。无 <lb ed="X" n="0597b14"/><lb ed="R098" n="0889b17"/>能证所证之别名为无分别智。何以故。以此智外无 <lb ed="X" n="0597b15"/><lb ed="R098" n="0889b18"/>别有真如可分别故。此即是心显成智。智是心用心 <lb ed="X" n="0597b16"/><lb ed="R098" n="0890a01"/>是智体。体用一法自性无二。故名自性体证也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597b17"/><lb ed="R098" n="0890a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597b1701">无分别智即大圆镜智也。馀皆可知。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b1701" n="0597b1701"/><anchor xml:id="beg0597b1701" n="0597b1701"/>已<anchor xml:id="end0597b1701"/>上约修廣 <lb ed="X" n="0597b18"/><lb ed="R098" n="0890a03"/>释竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597b1803" cb:place="inline">△三擧喩结成。</p> <lb ed="X" n="0597b19"/><lb ed="R098" n="0890a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b1901">如似水静。内昭昭润義殊而常湛一。何以故。照润润 <lb ed="X" n="0597b20"/><lb ed="R098" n="0890a05"/>照故心亦如是。寂照義分而体融无二。何以故。照寂 <lb ed="X" n="0597b21"/><lb ed="R098" n="0890a06"/>寂照故。照寂顺体寂照顺用。照自体名为觉于净心。 <lb ed="X" n="0597b22"/><lb ed="R098" n="0890a07"/>体自照即名为净心自觉。故言二義一体。此即以无 <lb ed="X" n="0597b23"/><lb ed="R098" n="0890a08"/>分别智为觉也。净心从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b2301" n="0597b2301"/><anchor xml:id="beg0597b2301" n="0597b2301"/>已<anchor xml:id="end0597b2301"/>来具此智性不增不减。 <lb ed="X" n="0597b24"/><lb ed="R098" n="0890a09"/>故以净心为<persName>佛</persName>性也。此就智慧<persName>佛</persName>以明净心为<persName>佛</persName>性。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597c" n="0597c"/> <lb ed="X" n="0597c01"/><lb ed="R098" n="0890a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c0101">如似水静下先擧喩心。亦如是下次法合。净心从 <lb ed="X" n="0597c02"/><lb ed="R098" n="0890a11"/>本下结成净心名为<persName>佛</persName>性。从问曰智慧<persName>佛</persName>者至此 <lb ed="X" n="0597c03"/><lb ed="R098" n="0890a12"/>是第二约觉辨中初辨智慧<persName>佛</persName>性竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c0315" cb:place="inline">△二辨报应 <lb ed="X" n="0597c04"/><lb ed="R098" n="0890a13"/><persName>佛</persName>性。</p> <lb ed="X" n="0597c05"/><lb ed="R098" n="0890a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c0501">又此净心自体。具足福德之性及巧用之性。复为净 <lb ed="X" n="0597c06"/><lb ed="R098" n="0890a15"/>业所熏。出生报应二<persName>佛</persName>。故以此心为<persName>佛</persName>性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597c07"/><lb ed="R098" n="0890a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c0701">福德性出生报<persName>佛</persName>。通于自他受用。巧用性出生应 <lb ed="X" n="0597c08"/><lb ed="R098" n="0890a17"/><persName>佛</persName>。具足勝劣形仪。皆由净业所熏。此报应<persName>佛</persName>性不 <lb ed="X" n="0597c09"/><lb ed="R098" n="0890a18"/>外于净心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c0906" cb:place="inline">△三辨出障<persName>佛</persName>性。</p> <lb ed="X" n="0597c10"/><lb ed="R098" n="0890b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c1001">又复不觉灭故以心为觉。动義息故说心不动。虚相 <lb ed="X" n="0597c11"/><lb ed="R098" n="0890b02"/>泯故言心无相。然此心体非觉非不觉。非动非不动。 <lb ed="X" n="0597c12"/><lb ed="R098" n="0890b03"/>非相非无相。虽然以不觉灭故说心为觉。亦无所妨 <lb ed="X" n="0597c13"/><lb ed="R098" n="0890b04"/>也。此就对治出障心体以论于觉。不據智用为觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597c14"/><lb ed="R098" n="0890b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c1401">虽复非觉非不觉等。而以不觉灭故不妨说觉。此 <lb ed="X" n="0597c15"/><lb ed="R098" n="0890b06"/>果头法身<persName>佛</persName>性不外于净心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c1513" cb:place="inline">△四辨平等<persName>佛</persName>性。</p> <lb ed="X" n="0597c16"/><lb ed="R098" n="0890b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c1601">又复净心本无不觉说心为本觉。本无动变说心为 <lb ed="X" n="0597c17"/><lb ed="R098" n="0890b08"/>本寂。本无虚相说心本平等。然其心体非觉非不觉。 <lb ed="X" n="0597c18"/><lb ed="R098" n="0890b09"/>非动非不动。非相非无相。虽然以本无不觉故说为 <lb ed="X" n="0597c19"/><lb ed="R098" n="0890b10"/>本觉。亦无所失也。此就凡圣不二以明心体为如如 <lb ed="X" n="0597c20"/><lb ed="R098" n="0890b11"/><persName>佛</persName>。不论心体本具性觉之用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0597c21"/><lb ed="R098" n="0890b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c2101">虽复非觉非不觉等。而以本无不觉故亦不妨说 <lb ed="X" n="0597c22"/><lb ed="R098" n="0890b13"/>为本觉。此在缠法身<persName>佛</persName>性凡圣不二亦唯一净心 <lb ed="X" n="0597c23"/><lb ed="R098" n="0890b14"/>也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597c2301" n="0597c2301"/><anchor xml:id="beg0597c2301" n="0597c2301"/>已<anchor xml:id="end0597c2301"/>上廣辨<persName>佛</persName>性中二约觉辨竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c2315" cb:place="inline">△三释馀疑四。 <lb ed="X" n="0597c24"/><lb ed="R098" n="0890b15"/>初释执性废修疑。二释本有不觉疑。三释自然因 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598a" n="0598a"/> <lb ed="X" n="0598a01"/><lb ed="R098" n="0890b16"/>缘疑。四释无明心性疑。今初。</p> <lb ed="X" n="0598a02"/><lb ed="R098" n="0890b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598a0201">问曰。若就本无不觉名为<persName>佛</persName>者。凡夫即是<persName>佛</persName>。何用修 <lb ed="X" n="0598a03"/><lb ed="R098" n="0890b18"/>道为。答曰。若就心体平等。无即修与不修。成与不成。 <lb ed="X" n="0598a04"/><lb ed="R098" n="0891a01"/>亦无觉与不觉。但为明如如<persName>佛</persName>故。拟对说为觉也。又 <lb ed="X" n="0598a05"/><lb ed="R098" n="0891a02"/>复若據心体平等。亦无众生诸<persName>佛</persName>与此心体有异。故 <lb ed="X" n="0598a06"/><lb ed="R098" n="0891a03"/>经偈云。心<persName>佛</persName>及众生。是三无差别。然复心性缘起法 <lb ed="X" n="0598a07"/><lb ed="R098" n="0891a04"/>界法门法尔不壞故常平等常差别。常平等故。心<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0598a08"/><lb ed="R098" n="0891a05"/>及众生是三无差别。常差别故。流转五道说名众生。 <lb ed="X" n="0598a09"/><lb ed="R098" n="0891a06"/>反流尽源说名为<persName>佛</persName>。以有此平等義故。无<persName>佛</persName>无众生。 <lb ed="X" n="0598a10"/><lb ed="R098" n="0891a07"/>为此缘起差别義故。众生须修道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598a11"/><lb ed="R098" n="0891a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598a1101">此蹑上平等法身義而起疑也。答中先明拟对说 <lb ed="X" n="0598a12"/><lb ed="R098" n="0891a09"/>觉。则如如<persName>佛</persName>但是修之所显。非是修之所成。次明 <lb ed="X" n="0598a13"/><lb ed="R098" n="0891a10"/>平等不碍差别。由有平等差别二義。方成心性缘 <lb ed="X" n="0598a14"/><lb ed="R098" n="0891a11"/>起法界法门。平等则六而常即。差别则即而常六。 <lb ed="X" n="0598a15"/><lb ed="R098" n="0891a12"/>知平等故不生退屈。知差别故不生上慢也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598a1518" cb:place="inline">△二 <lb ed="X" n="0598a16"/><lb ed="R098" n="0891a13"/>释本有不觉疑。</p> <lb ed="X" n="0598a17"/><lb ed="R098" n="0891a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598a1701">问曰。云何得知心体本无不觉。答曰。若心体本有不 <lb ed="X" n="0598a18"/><lb ed="R098" n="0891a15"/>觉者。圣人证净心时应更不觉。凡夫未证得应为觉。 <lb ed="X" n="0598a19"/><lb ed="R098" n="0891a16"/>既见证者无有不觉。未证者不名为觉。故定知心体 <lb ed="X" n="0598a20"/><lb ed="R098" n="0891a17"/>本无不觉。问曰。圣人灭不觉故得自证净心。若无不 <lb ed="X" n="0598a21"/><lb ed="R098" n="0891a18"/>觉云何言灭。又若无不觉即无众生。答曰。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a2101" n="0598a2101"/><anchor xml:id="beg0598a2101" n="0598a2101"/>已<anchor xml:id="end0598a2101"/>具释 <lb ed="X" n="0598a22"/><lb ed="R098" n="0891b01"/>心体平等无凡无圣。故说本无不觉。不无心性缘起。 <lb ed="X" n="0598a23"/><lb ed="R098" n="0891b02"/>故有灭有证有凡有圣。又复缘起之有。有即非有。故 <lb ed="X" n="0598a24"/><lb ed="R098" n="0891b03"/>言本无不觉。今亦无不觉。然非不有。故言有灭有证 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598b" n="0598b"/> <lb ed="X" n="0598b01"/><lb ed="R098" n="0891b04"/>有凡有圣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598b0101" n="0598b0101"/><anchor xml:id="beg0598b0101" n="0598b0101"/>但<anchor xml:id="end0598b0101"/>证以顺用入体即无不觉。故得验知心 <lb ed="X" n="0598b02"/><lb ed="R098" n="0891b05"/>体本无不觉。但凡是违用一体谓异。是故不得证知 <lb ed="X" n="0598b03"/><lb ed="R098" n="0891b06"/>平等之体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b04"/><lb ed="R098" n="0891b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598b0401">前问云何知此真心非是不觉。将谓真心全体不 <lb ed="X" n="0598b05"/><lb ed="R098" n="0891b08"/>觉。故以无明灭时应无真心答之。此问云何得知 <lb ed="X" n="0598b06"/><lb ed="R098" n="0891b09"/>心体本无不觉。将谓真心具有不觉。觉与不觉二 <lb ed="X" n="0598b07"/><lb ed="R098" n="0891b10"/>体幷存。故以圣应不觉凡夫应觉答之。次复蹑起 <lb ed="X" n="0598b08"/><lb ed="R098" n="0891b11"/>一问。意谓圣<anchor xml:id="nkr_note_add_0598b0801" n="0598b0801"/><anchor xml:id="beg0598b0801" n="0598b0801"/>已<anchor xml:id="end0598b0801"/>灭不觉故应无更起不觉之理。然 <lb ed="X" n="0598b09"/><lb ed="R098" n="0891b12"/>因中若无不觉。何须言灭。又既无不觉。何名众生。 <lb ed="X" n="0598b10"/><lb ed="R098" n="0891b13"/>答中共有三番释疑。初一番约心体说平等。约缘 <lb ed="X" n="0598b11"/><lb ed="R098" n="0891b14"/>起说差别。次一番单约缘起中即具平等差别二 <lb ed="X" n="0598b12"/><lb ed="R098" n="0891b15"/>義。第三番明平等中差别之由。由于违顺二用而 <lb ed="X" n="0598b13"/><lb ed="R098" n="0891b16"/>体实平等也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598b1306" cb:place="inline">△三释自然因缘疑。</p> <lb ed="X" n="0598b14"/><lb ed="R098" n="0891b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598b1401">问曰。心显成智者。为无明尽故自然是智。为更别有 <lb ed="X" n="0598b15"/><lb ed="R098" n="0891b18"/>因缘。答曰。此心在染之时本具福智二种之性。不少 <lb ed="X" n="0598b16"/><lb ed="R098" n="0892a01"/>一法。与<persName>佛</persName>无异。但为无明染法所覆故。不得显用。後 <lb ed="X" n="0598b17"/><lb ed="R098" n="0892a02"/>得福智二种净业所熏故。染法都尽。然此净业除染 <lb ed="X" n="0598b18"/><lb ed="R098" n="0892a03"/>之时。即能显彼二性。令成事用。所谓相好依报一切 <lb ed="X" n="0598b19"/><lb ed="R098" n="0892a04"/>智等。智体自是真心性照之能。智用由熏成也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b20"/><lb ed="R098" n="0892a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598b2001">问中具有双计。自然是智即计自然。别有因缘即 <lb ed="X" n="0598b21"/><lb ed="R098" n="0892a06"/>计因缘。答中二番双破。初云本具福智二性。即非 <lb ed="X" n="0598b22"/><lb ed="R098" n="0892a07"/>因缘。染覆不显即非自然。次云二种净业所熏。即 <lb ed="X" n="0598b23"/><lb ed="R098" n="0892a08"/>非自然。显彼二性令成事用。即非因缘也。体是性 <lb ed="X" n="0598b24"/><lb ed="R098" n="0892a09"/>照之能。用由熏成。可谓全性起修。全修在性。超诸 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598c" n="0598c"/> <lb ed="X" n="0598c01"/><lb ed="R098" n="0892a10"/>戏论者矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598c0105" cb:place="inline">△四释无明心性疑。</p> <lb ed="X" n="0598c02"/><lb ed="R098" n="0892a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598c0201">问曰。心显成智。即以心为<persName>佛</persName>性。心起不觉。亦应以心 <lb ed="X" n="0598c03"/><lb ed="R098" n="0892a12"/>为无明性。答曰。若就法性之義论之。亦得为无明性 <lb ed="X" n="0598c04"/><lb ed="R098" n="0892a13"/>也。是故经言。明与无明其性无二。无二之性即是实 <lb ed="X" n="0598c05"/><lb ed="R098" n="0892a14"/>性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c06"/><lb ed="R098" n="0892a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598c0601">智如水。无明如冰。水以湿为性。冰亦以湿为性。若 <lb ed="X" n="0598c07"/><lb ed="R098" n="0892a16"/>知湿性无二。则水与冰徒有名字。唯湿为实性耳。 <lb ed="X" n="0598c08"/><lb ed="R098" n="0892a17"/>然就取用義强。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598c0801" n="0598c0801"/><anchor xml:id="beg0598c0801" n="0598c0801"/>但<anchor xml:id="end0598c0801"/>云水湿可耳。何必言冰湿哉。又 <lb ed="X" n="0598c09"/><lb ed="R098" n="0892a18"/>既知冰性元湿。则决不離冰觅水。亦决不执冰为 <lb ed="X" n="0598c10"/><lb ed="R098" n="0892b01"/>水矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598c1001" n="0598c1001"/><anchor xml:id="beg0598c1001" n="0598c1001"/>已<anchor xml:id="end0598c1001"/>上释<persName>佛</persName>性竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598c1010" cb:place="inline">△四释法身。</p> <lb ed="X" n="0598c11"/><lb ed="R098" n="0892b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598c1101">问曰。云何名此心以为法身。答曰。法以功能为義。身 <lb ed="X" n="0598c12"/><lb ed="R098" n="0892b03"/>以依止为義。以此心体有随染之用。故为一切染法 <lb ed="X" n="0598c13"/><lb ed="R098" n="0892b04"/>之所熏习。即以此心随染。故能摄持熏习之气。复能 <lb ed="X" n="0598c14"/><lb ed="R098" n="0892b05"/>依熏显现染法。即此心性能持能现二种功能。及所 <lb ed="X" n="0598c15"/><lb ed="R098" n="0892b06"/>持所现二种染法皆依此一心而立。与心不一不异。 <lb ed="X" n="0598c16"/><lb ed="R098" n="0892b07"/>故名此心以为法身。此能持之功能。与所持之气和 <lb ed="X" n="0598c17"/><lb ed="R098" n="0892b08"/>合。故名为子时阿赖耶识也。依熏现法之能。与所现 <lb ed="X" n="0598c18"/><lb ed="R098" n="0892b09"/>之相和合。故名为果报阿赖耶识。此二识体一用异 <lb ed="X" n="0598c19"/><lb ed="R098" n="0892b10"/>也。然此阿赖耶中即有二分。一者染分。即是业与果 <lb ed="X" n="0598c20"/><lb ed="R098" n="0892b11"/>报之相。二者净分。即是心性及能熏净法名为净分。 <lb ed="X" n="0598c21"/><lb ed="R098" n="0892b12"/>以其染性即是净性更无别法故。由此心性为彼业 <lb ed="X" n="0598c22"/><lb ed="R098" n="0892b13"/>果染事所依故。说言生死依<persName>如来</persName>藏。即是法身藏也。 <lb ed="X" n="0598c23"/><lb ed="R098" n="0892b14"/>又此心体虽为无量染法所覆。即复具足过恒河沙 <lb ed="X" n="0598c24"/><lb ed="R098" n="0892b15"/>数无漏性功德法。为无量净业所熏故。此等净性即 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599a" n="0599a"/> <lb ed="X" n="0599a01"/><lb ed="R098" n="0892b16"/>能摄持熏习之气。复能依熏显现诸<persName>佛</persName>功德之用。即 <lb ed="X" n="0599a02"/><lb ed="R098" n="0892b17"/>此恒沙性净功德。及能持能现二种功能。幷所持所 <lb ed="X" n="0599a03"/><lb ed="R098" n="0892b18"/>现二种净用。皆依此一心而立。与心不一不异。故名 <lb ed="X" n="0599a04"/><lb ed="R098" n="0893a01"/>此心为法身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a05"/><lb ed="R098" n="0893a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599a0501">答中先明随染法身。後明随净法身中乃具明染 <lb ed="X" n="0599a06"/><lb ed="R098" n="0893a03"/>净二分性元非二。以结前起後也。染法净法俱名 <lb ed="X" n="0599a07"/><lb ed="R098" n="0893a04"/>为法。以俱有功能故俱名为身。以俱为依止故。以 <lb ed="X" n="0599a08"/><lb ed="R098" n="0893a05"/>此心性能持能现二种功能。及所持所现染净二 <lb ed="X" n="0599a09"/><lb ed="R098" n="0893a06"/>法。与心不一不异故。能持即业识种子。能现即业 <lb ed="X" n="0599a10"/><lb ed="R098" n="0893a07"/>识现行。所持即染法种子。所现即染法现行。种不 <lb ed="X" n="0599a11"/><lb ed="R098" n="0893a08"/>是现。现不是种。能不是所。所不是能。故言不一。離 <lb ed="X" n="0599a12"/><lb ed="R098" n="0893a09"/>心无种。離心无现。離心无能。離心无所。故言不异。 <lb ed="X" n="0599a13"/><lb ed="R098" n="0893a10"/>既法法皆心。故心是法身也。能持持于所持之气 <lb ed="X" n="0599a14"/><lb ed="R098" n="0893a11"/>即是种子。故名子时阿赖耶识。气者气类也。能现 <lb ed="X" n="0599a15"/><lb ed="R098" n="0893a12"/>现于所现之相即是现行。故名果报阿赖耶识。相 <lb ed="X" n="0599a16"/><lb ed="R098" n="0893a13"/>者相状也。现行亦熏种子。种子亦熏现行。约熏现 <lb ed="X" n="0599a17"/><lb ed="R098" n="0893a14"/>義名为种子。约熏种義名为现行。故曰体一用异。 <lb ed="X" n="0599a18"/><lb ed="R098" n="0893a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0599a1801" n="0599a1801"/><anchor xml:id="beg0599a1801" n="0599a1801"/>已<anchor xml:id="end0599a1801"/>上但约随染明法身也。然阿赖耶中不唯具足 <lb ed="X" n="0599a19"/><lb ed="R098" n="0893a16"/>染分。亦复具足净分。以染净二性更无别法。染性 <lb ed="X" n="0599a20"/><lb ed="R098" n="0893a17"/>即净性故。但迷时则为业果染事所依。妄成二死。 <lb ed="X" n="0599a21"/><lb ed="R098" n="0893a18"/>悟时显发无漏性功德法。具足净用耳。净法种现 <lb ed="X" n="0599a22"/><lb ed="R098" n="0893b01"/>互熏。例前可知。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599a2207" cb:place="inline">△五释<persName>如来</persName>藏。</p> <lb ed="X" n="0599a23"/><lb ed="R098" n="0893b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599a2301">问曰。云何复名此心为<persName>如来</persName>藏。答曰。有三義。一者能 <lb ed="X" n="0599a24"/><lb ed="R098" n="0893b03"/>藏名藏。二者所藏名藏。三者能生名藏。所言能藏者 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599b" n="0599b"/> <lb ed="X" n="0599b01"/><lb ed="R098" n="0893b04"/>复有二种。一者<persName>如来</persName>果德法身。二者众生性德。净心 <lb ed="X" n="0599b02"/><lb ed="R098" n="0893b05"/>幷能包含染净二性及染净二事无所妨碍。故言能 <lb ed="X" n="0599b03"/><lb ed="R098" n="0893b06"/>藏名藏。藏体平等名之为如。平等缘起目之为来。此 <lb ed="X" n="0599b04"/><lb ed="R098" n="0893b07"/>即是能藏名<persName>如来</persName>藏也。第二所藏名藏者。即此真心 <lb ed="X" n="0599b05"/><lb ed="R098" n="0893b08"/>而为无明<g ref="#CB00592">㲉</g>藏所覆藏故。名为所藏也。藏体无异无 <lb ed="X" n="0599b06"/><lb ed="R098" n="0893b09"/>相名之为如。体备染净二用目之为来。故言所藏名 <lb ed="X" n="0599b07"/><lb ed="R098" n="0893b10"/>藏也。第三能生名藏者。如女胎脏能生于子。此心亦 <lb ed="X" n="0599b08"/><lb ed="R098" n="0893b11"/>尔。体具染净二性之用故。依染净二种熏力能生世 <lb ed="X" n="0599b09"/><lb ed="R098" n="0893b12"/>间出世间法也。是故经云。<persName>如来</persName>藏者是善不善因。又 <lb ed="X" n="0599b10"/><lb ed="R098" n="0893b13"/>复经言。心性是一。云何能生种种果报。又复经言。诸 <lb ed="X" n="0599b11"/><lb ed="R098" n="0893b14"/><persName>佛</persName><persName>正遍知</persName>海从心想而生也。故染净平等名之为如。 <lb ed="X" n="0599b12"/><lb ed="R098" n="0893b15"/>能生染净目之为来。故言能生名<persName>如来</persName>藏也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599b13"/><lb ed="R098" n="0893b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599b1301">能藏所藏能生幷是藏義。能藏双约在缠出缠言 <lb ed="X" n="0599b14"/><lb ed="R098" n="0893b17"/>之。所藏单约在缠言之。能生直约现前一念言之。 <lb ed="X" n="0599b15"/><lb ed="R098" n="0893b18"/>文幷易知。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599b1505" cb:place="inline">△六释法界。</p> <lb ed="X" n="0599b16"/><lb ed="R098" n="0894a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599b1601">问曰。云何复名净心以为法界。答曰。法者法尔故。界 <lb ed="X" n="0599b17"/><lb ed="R098" n="0894a02"/>者性别故。以此心体法尔具足一切诸法。故言法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599b18"/><lb ed="R098" n="0894a03"/><p xml:id="pX55p0599b1801">△七释法性。</p> <lb ed="X" n="0599b19"/><lb ed="R098" n="0894a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599b1901">问曰。云何名此净心以为法性。答曰。法者一切法。性 <lb ed="X" n="0599b20"/><lb ed="R098" n="0894a05"/>者体别義。以此净心有差别之性故。能与诸法作体 <lb ed="X" n="0599b21"/><lb ed="R098" n="0894a06"/>也。又性者体实不改義。以一切法皆以此心为体。诸 <lb ed="X" n="0599b22"/><lb ed="R098" n="0894a07"/>法之相自有生灭。故名虚妄。此心真实不改不灭。故 <lb ed="X" n="0599b23"/><lb ed="R098" n="0894a08"/>名法性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599b24"/><lb ed="R098" n="0894a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599b2401">初一释约不变随缘差别性。次一释约随缘不变 <pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599c" n="0599c"/> <lb ed="X" n="0599c01"/><lb ed="R098" n="0894a10"/>真实性也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599c0105" cb:place="inline">△三结成。</p> <lb ed="X" n="0599c02"/><lb ed="R098" n="0894a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599c0201">其馀实际实相等无量名字不可具释。上来释名義 <lb ed="X" n="0599c03"/><lb ed="R098" n="0894a12"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599c04"/><lb ed="R098" n="0894a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599c0401">实者真实。际者边际。心外无法。法唯是心。无边际 <lb ed="X" n="0599c05"/><lb ed="R098" n="0894a14"/>故名为实际。无妄想故名为实相。等者等馀法住 <lb ed="X" n="0599c06"/><lb ed="R098" n="0894a15"/>法位及中实理心一实境界等诸名字也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599c07"/><lb ed="R098" n="0894a16"/> <lb ed="X" n="0599c08"/><lb ed="R098" n="0894a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘止观法门释要卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0588c0801" to="#end0588c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0588c1301" to="#end0588c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0589b0601" to="#end0589b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0590a1201" to="#end0590a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0590b0901" to="#end0590b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592a1001" to="#end0592a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592a1101" to="#end0592a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">棋</lem><rdg wit="#wit.orig">梅</rdg></app> <app from="#beg0592a1301" to="#end0592a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592a1901" to="#end0592a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0592b0301" to="#end0592b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592b1201" to="#end0592b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0592b2201" to="#end0592b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592c0501" to="#end0592c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592c1201" to="#end0592c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593a0201" to="#end0593a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593a1701" to="#end0593a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593a1801" to="#end0593a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593a2001" to="#end0593a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593a2201" to="#end0593a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593b0901" to="#end0593b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593b1901" to="#end0593b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0594b0201" to="#end0594b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0594b1301" to="#end0594b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596a1601" to="#end0596a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596b0501" to="#end0596b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596c1101" to="#end0596c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596c1601" to="#end0596c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596c1801" to="#end0596c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0596c2401" to="#end0596c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597a1101" to="#end0597a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597b0601" to="#end0597b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597b1001" to="#end0597b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597b1701" to="#end0597b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597b2301" to="#end0597b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0597c2301" to="#end0597c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0598a2101" to="#end0598a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0598b0101" to="#end0598b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0598b0801" to="#end0598b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0598c0801" to="#end0598c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0598c1001" to="#end0598c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0599a1801" to="#end0599a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0589001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589001">三一作二</note> <note n="0589002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589002">于一作于</note> <note n="0591001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0591001">通一作还</note> <note n="0592001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592001">重一作垂</note> <note n="0594001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594001">为一作有</note> <note n="0597001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0597001">异一作分</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0588c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0588c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0588c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0588c1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0589b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0589b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0590a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0590a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0590b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0590b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1101">棋【CB】，梅【卍续】</note> <note n="0592a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1901">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0592b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0592b2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0594b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0594b0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0594b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0594b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0596c2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597b1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0597c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0598a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0598b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598b0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0598b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0598c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598c0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0598c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0599a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0599a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>